Pavitrā Guhāyo: Dunhuang-nagaraṃ Singapura-nagare patthaṭaṃ
Asiā-nāgarika-saṅgahālayaṃ UNESCO-saṃsaṭṭhaṃ mahā-Cīna-giri-guhā-ṭhānaṃ Mogao-guhānaṃ catu-saṅkhyāyo puna-saṅghaṭeti, evaṃ terasa-metta-pamāṇaṃ nipanna-Buddha-paṭimaṃ dasseti.
Asiā-nāgarika-saṅgahālayaṃ UNESCO-saṃsaṭṭhaṃ mahā-Cīna-giri-guhā-ṭhānaṃ Mogao-guhānaṃ catu-saṅkhyāyo puna-saṅghaṭeti, evaṃ terasa-metta-pamāṇaṃ nipanna-Buddha-paṭimaṃ dasseti. Dakkhiṇa-pācīna-Asiāyā idaṃ pubbe na diṭṭhaṃ, Silka-magge soḷasa-sata-vassānaṃ Buddha-kalāyaṃ pāṭhikānaṃ samīpe dassetuṃ ca ekā upāya-vidhi.
Dunhuang (Cīna-raṭṭhaṃ) – Asiā-nāgarika-saṅgahālayassa (ACM) tiṇa-pariṇāme cha-metta-pamāṇaṃ vāta-pūrita-rūpaṃ samīpa-rukkhehi saddhiṃ samānaṃ hoti. Tassa purisassa devata-sadisaṃ sitta-hāsaṃ, gurutā-āghātaṃ atikkamanto viya vattī, evaṃ citta-katha-paṭimāya alika-bhāso ca. Esā apsarā — Buddha-devatā-pariyāyagatā ekā dibba-yakkhiṇī, addha-nāṭakī addha-gāyikī, yā pupphehi evaṃ saṅgītena saddhiṃ gantha-paṭṭhānaṃ karonti. Yattha tā gacchanti, tattha nibbānaṃ sugandhaṃ hoti, ti vucce.
Imaṃ paṭimāyo Dunhuang-nāmakena saddhiṃ ekībhūtaṃ, Cīna-raṭṭhassa uttara-pacchima-dīpabhāge Gobi-maru-bhūmi-dvāre ṭhitā udaka-puṇṇa-nagari, Cīna-raṭṭhassa antorā-pāṭhika-gamanaṭṭhānesu ativisiṭṭhamānaṃ ekā jātaṃ.
Idaṃ nirudaka-nagariyaṃ eka-koṭṭhāsaṃ idāni Singapura-nagare dassitaṃ. «Pavitrā Guhāyo: Dunhuang, Buddha-dhamma, evaṃ Silka-maggo», Dunhuang-vidyā-pīṭhena saddhiṃ sahāyaka-bhāvena saṅghaṭitaṃ — idaṃ Cīna-raṭṭhassa sāsana-santaka-saṃsāgo, yaṃ 1944-vassāto paṭṭhāya etaṃ ṭhānaṃ rakkhati — Dakkhiṇa-pācīna-Asiāyā pubbe na katā Dunhuang-nagara-nidhīnaṃ sabba-mahatta-pātubhāvo ti ghosi.
Catasso pamāṇa-samānā guhāyo
Gamanassa hadayaṃ: catasso pamāṇa-samānā guhāyo, yattha pāṭhikā sarīra-bhāvena pavisanti. Maha-pāsaṇa-paṭimāyo, bhūmito yāva chattaṃ citta-kammāni, puna-dassitā bahu-vaṇṇa-līḷāyo — samā-rūpāni pabbata-pābhāre sukumāra-pāsaṇehi khātānam ārāmānaṃ anubhūtaṃ puna-dassenti, nīca-chattehi maggāni evaṃ andhakāra-chāyā ca. Tattha dvāvīsa-saṅkhyāni citta-kammāni evaṃ sattacattālīsa-saṅkhyāni mūlika-vastūni idāni yācitaṃ. Idaṃ dassanaṃ māsa-tatiyāya sattama-divasaṃ yāva atthi.
Mogao-guhāyo — Mingsha-pabbata-pābhāre pañcasatānaṃ samīpe khātāni parivārāni, nagarā vīsa-yojana-pamāṇe — Cīna-raṭṭhassa bahi na suññātā. Tesaṃ nāmaṃ 'ativisālarūpaṃ' vā 'anaññasadisaṃ' vā ti attho hoti. Paṇḍitā dīgha-kālaṃ aparaṃ kittiṃ labhanti: lokassa ativisiṭṭha-Buddha-kala-kammānaṃ kassa-cideva saṅgahanaṃ.
Soḷasa-sata-vassānaṃ niyojanāni
Etaṃ ṭhānaṃ kathañci pi na ākasmikaṃ. Saṃvaṭṭana-vassassa 366-vassānamhi Yuezun-nāmakeneka-cārika-bhikkhunā paṭiṭṭhāpitaṃ, idaṃ sahassa-vassānaṃ samīpe khātaṃ, puna-citta-kammaṃ kataṃ, evaṃ vaddhitaṃ, vāṇijānaṃ, senāpatīnaṃ, evaṃ rājūnaṃ dānānuvattīnaṃ. Yasmā Dunhuang-nāmakaṃ na lokassa anto āsi: taṃ Silka-maggassa sulka-ṭṭhānaṃ āsi, yattha Samarkand-ato evaṃ Kashgar-ato āgatā sārathiyo Taklamakan-aṭaviṃ uttarato vā dakkhiṇato vā parihāretuṃ putthagā. Tattha vāluka-paṭṭhāna-bhūmiyo evaṃ kaddama-magga-ṭhānaṃ puresaraṃ yāttāya samiddhiyaṃ patthitā.
Etassā nīti-ṭṭhānā anicchā-saṅgahālayaṃ uppajji: pañcacattālīsa-sahassa-metta-catukkaṃ bhitti-citta-kammānaṃ, dve-sahassa-saṅkhyānaṃ atirekaṃ bahu-vaṇṇa-paṭimānaṃ, evaṃ Cīna-bhāsāya, Tibbat-bhāsāya, Sogdiana-bhāsāya, Uyghur-bhāsāya vā Saṃskata-bhāsāya sata-saṅkhyāni gantha-potthakāni. 'Potthaka-guhā', yā ekādasa-sata-vassānaṃ samīpe kuḍḍena pidhāpitaṃ evaṃ 1900-vassānamhi puna-diṭṭhā, ekaṃ saṅghātanaṃ adāsi, yaṃ Indiyā, majjhima-Asiā, evaṃ Cīna-raṭṭhānaṃ anto-vibhāga-itivuttakaṃ navaṃ akāsi — tato puresaraṃ imesaṃ bahūnaṃ bhāgānaṃ Yuropa-saṅgahālayaṃ gataṃ.
Pabbata-pābhārassa viruddhabhāvo
1987-vassānamhi UNESCO-loka-parivāra-santaka-bhāve saṅghaṭitaṃ, Mogao-nāmakaṃ idāni ekaṃ bhāraṃ dhāreti, yaṃ tassa niyojakā na pubba-samāgacchiṃsu: tassa sayaṃ sampattiyo. Assāsā-passāsānaṃ sītatā, pabhāso, janatāya sukho gamanena cīra-kālikā vaṇṇa-dhātuyo āghātayanti. Tasmā Dunhuang-vidyā-pīṭhaṃ pāṭhika-gaṇanāyo, samaya-nibaddhāni maggāni, evaṃ mahantaṃ saṅkaṇṭana-kamma-yāgaṃ patiṭṭhāpesi — yāsaṃ Singapura-nagare dassitāni samā-rūpāni ekassa bhāgassa sampattiyo.
Idameva sabbā upakārī kriyā: guhāyo avināsitāni disvā. Evaṃ Singapura-nagara-janatāya, yā thala-Silka-maggato atirekaṃ jala-Silka-maggaṃ jānāti, etaṃ nagara-raṭṭhaṃ iminā maggena kiṃ paṭilabhati, evaṃ Buddha-dhammaṃ maru-bhūmiyā kiṃ paṭilabhati ti pamāṇetuṃ.
Alain Delaporte-Digard-nāmakenā