buddhachannel Lokassa Buddhika Paramparāyo
Paṭipatti

Bauddhika-aṭṭhena ārogyaṃ — Dhammapada

Ārogyaṃ Bauddhika-aṭṭhena cintayituṃ — arthaṃ samatā, adukkhatā, cittassa vīriyaṃ ca — Dhammapade...

Bauddhika-aṭṭhena ārogyassa pañhaṃ, arthaṃ samatā, adukkhatā, cittassa tejassa ca, vicāretuṃ, Dhammapadaṃ mahaggha-kunjikāyo deti. Ayaṃ hi pāraṃparā rogā dhātūnaṃ visamatāya paṭisaṅkhāti, atha ca pana “paramaṃ ārogyaṃ” nāma mānasa-āturatānaṃ abhāvo, ca citta-vikkobhānaṃ virahito ti.

Idhārogyaṃ, ubho kāyikaṃ cetasikaṃ ca, cintetuṃ vacchanna-gāthāyo:

  1. Ārogyaṃ Paramaṃ Lābhaṃ

Ayaṃ gāthā ārogyassa agghaṃ vinicchinīyati, pāṭhassa paramā saṅketa-ṭṭhānaṃ.

Gāthā 204: “Ārogyaparamā lābhā, santuṭṭhiparamaṃ dhanaṃ. Vissāsaparamā ñātī, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ.”

Cintanā: Pāṭho kāyika-ārogyaṃ paṭhamaṃ ṭhapeti, taṃ “santuṭṭhiyā” saddhiṃ avilambitaṃ bandhati. Eso punaruppādika-jalakamma-paṭipattīhi saṃvadati: ārogyaṃ na kevalaṃ rogānaṃ abhāvo, kiñca cittato ārabhiyatī yā sā paripūraṇa-avasā.

  1. Kāyo Dubbala-Upakaraṇaṃ viya

Imā gāthāyo kāyena saddhiṃ sammā-sambandhaṃ vaḍḍhentuṃ upakaronti — taṃ rakkhituṃ, anābhoga-paṭibandhena virahitaṃ, yaṃ bhesajja-kammāya atimahagghaṃ.

Gāthā 147: “Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ; Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.”

Gāthā 150: “Aṭṭhīnaṃ nagaraṃ kataṃ, maṃsalohitalepanaṃ; Yattha jarā ca maccu ca, māno makkho ca ohito.”

Cintanā: Imā gāthāyo na nirāsaṅkā; tā sampajaññassa nimantanaṃ. Bhesajja-kāraṇikassa etaṃ kāyaṃ mahā-karuṇāya upaṭṭhātuṃ, anicca-lakkhaṇaṃ ca bujjhituṃ. Ārogyaṃ nāma imaṃ “pāsādaṃ” samatāya saṃrakkhituṃ, sacca-sāraṃ pana aññatra ti jānituṃ.

  1. Attadamanā Bhesajja-kamma-pakiṇṇakā viya

Idhārogyaṃ citta-suddhiyā phalato passīyati.

Gāthā 302: « Dullabhaṃ hi kusalakammaṃ kātuṃ, visuddhañca kātuṃ; taṃ pana kāraṇaṃ sukhaṃ deti. »

Gāthā 116: “Abhittharetha kalyāṇe, pāpā cittaṃ nivāraye; Dandhañhi karoto puññaṃ, pāpasmiṃ ramatī mano.”

Cintanā: Posana-kammaṃ nāma “cittaṃ pāpā nivārayituṃ” kammaṃ (yaṃ kāyañca cittañca dūseti). Sukhaṃ sammā ca viriya-kammassa phalaṃ.

  1. Saññamena Samatha

Usma-jalānaṃ niyamanaṃ (usma-jalānaṃ niyamanaṃ) pamāṇa-saññāya paṭinādeti.

Gāthā 8: “Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati; Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.”

Cintanā: “Succhannaṃ agāraṃ” nāma rakkhitassa kāyassa ca samāhita-cittassa paṭimā. Punaruppādika-paṭicikicchāyo “agāraṃ chādetuṃ” upāyā, yebhi bahir-āghātā ca anto-visamā ca cittassa tejassa pāṭikāryaṃ akātabbā bhavanti.

Bhesajja-paṭipattiyā paṭirūpa-maggo:

Imāhi gāthāhi ṭhitā “osadha-niyamanaṃ” karontaṃ, rogīnaṃ payuttaṃ, bhesajja-kāraṇikaṃ parikappetha.

Kataññutā (Gāthā 204): Ārogyaṃ paṭhamaṃ dānaṃ ti sañjānanaṃ.

Sampajañña (Gāthā 147): Kāyassa dubbalataṃ paṭiggahetvā taṃ uttaritaraṃ gāravetuṃ.

Appamāda (Gāthā 116): Yaṃ poseti (āhāraṃ, cittaṃ, udakaṃ, visāmaṃ) taṃ ussahituṃ cinanaṃ.

aliénor et alain delaporte-digard

buddhachannel — Lokassa paramparāyo, ajjatanaṃ paññā

← Paṭipatti