धम्मपदगाथा १४७ — कायस्स असुभावण्णना

सन्तभावेन पटिपज्जथ

अज्ज अत्तनो कायस्स उपट्ठानं (यथा, चम्मस्स पोषणं, जलं पायसनं, अङ्गपसारणं आदिकं) करोन्तेन, तं मोहेन विरहितं, अप्पटिक्खेपेन विरहितं च ओलोकयथ। इदं हि सुकुमारं जैविकं संरूपणं अत्थि, यं मेत्तं, मुदुभावं, सतिसम्पजञ्ञं च अपेक्खति।

मनसिकारो च विवरनं

अयं गाथा कायस्स सच्चस्स निरावर्णं अनुमनसिकारं उपदिसति। मरणमूलिकं दुक्खं न दस्सेत्वा, अयं अङ्गविन्यासिकी, अनलङ्कटा च वण्णना अत्तस्मिं मोहजातं आसत्तं, तथा कायस्मिं भयमूलिकं आसत्तं च विनिस्सारयितुं पवत्तति।

आरोग्यसङ्ग्राहकं पुग्गलं पटिच्च, एसा पञ्ञा सम्माकम्मानं पुरिमहेतु भवति। कायं जटिलं, साहजिकेन भङ्गुरं, निच्चं च कालावयेन तथा असमतुलताहि उपद्दुतं सङ्घातं दिस्वा, अम्हे भङ्गुरभावं वा व्याधिं वा विकतिं वा अत्तनो पराजयं वा न पटिविजानाम। अयं अधिगमना सच्चं करुणं निट्ठपेति। कायो दस्सनीयं मानोपकरणं वा सब्बसम्मट्ठिकं यन्त्रं वा न भवति, अथ खो अयं अनग्घो, कालिको च वाहनो, यो निच्चं सुचिभावं अपेक्खति। तथा च तम्मिं वसितचित्तानं अनिच्चभावं पस्सन्तेन, चित्तं कायिकवेदनाहि, सुखासुखाहि वा, सब्बेन सद्धिं अत्तानं अभिञ्ञातुं न सिक्खति। अयं सम्मादूरे ठिति उत्तमं उपट्ठानं दातुं सक्कोति, यं एतस्स खणिकस्स सण्ठानस्स गम्भीरमानुस्सवसेन पवत्तति।