อริยมรรคมีองค์ ๘

Termes

Sanskrit : Āryāṣṭāṅgamārga (आर्याष्टाङ्गमार्ग)

Pāli : Ariyo Aṭṭhaṅgiko Maggo

Ariya / ārya signifie « noble » ; aṭṭha / aṣṭa, « huit » ; aṅga, « membre » ou « facteur » ; magga / mārga, « chemin », « voie ». Le Noble Sentier Octuple constitue la quatrième des Quatre Nobles Vérités.

Introduction & Étymologie

Le Noble Sentier Octuple est appelé ariyo aṭṭhaṅgiko maggo en pāli et āryāṣṭāṅgamārga en sanskrit. Ariya / ārya signifie « noble » ; aṭṭha / aṣṭa, « huit » ; aṅga, « membre » ou « facteur » ; magga / mārga, « chemin », « voie ». Il constitue la quatrième des Quatre Nobles Vérités : la voie conduisant à la cessation de Dukkha. Ses huit facteurs sont traditionnellement regroupés en trois entraînements : sagesse - paññā / prajñā, conduite éthique - sīla / śīla, concentration ou discipline mentale - samādhi. Cette organisation est importante : le chemin bouddhique ne sépare pas compréhension, comportement et transformation de l'esprit. Une méditation profonde ne dispense pas de l'éthique, une conduite correcte ne remplace pas la sagesse, une bonne intention doit apprendre à devenir parole, action et manière de vivre. Les huit facteurs sont cultivés ensemble, avec des approfondissements différents selon les étapes de la pratique.

Les Huit Facteurs Du Chemin

1. Sammā-diṭṭhi / Samyag-dṛṣṭi — Vue Juste

La Vue juste consiste à apprendre à voir l'expérience à la lumière du Dharma : Dukkha, ses causes, sa cessation et le chemin ; le Karma et ses conséquences ; l'impermanence et la conditionnalité. « Juste » ne signifie pas simplement avoir une opinion correcte. La vue devient juste lorsqu'elle diminue confusion et saisie et oriente la vie vers la libération.

2. Sammā-saṅkappa / Samyak-saṃkalpa — Intention Juste

L'Intention juste concerne l'orientation intérieure de l'action. Les formulations anciennes mettent notamment en avant le renoncement, la bienveillance et la non-violence. Avant même qu'une parole ou un geste n'apparaisse, une direction est déjà en train de se former : saisir ou laisser, nuire ou protéger, nourrir l'hostilité ou chercher une réponse plus juste.

3. Sammā-vācā / Samyag-vāc — Parole Juste

La Parole juste invite à s'abstenir du mensonge, de la parole qui divise, de la parole blessante et du bavardage vain selon les formulations traditionnelles. Elle ne demande pas de devenir silencieux ou complaisant. Une parole juste peut être ferme. Elle cherche à être vraie, opportune, responsable et aussi peu nuisible que possible.

4. Sammā-kammanta / Samyak-karmānta — Action Juste

L'Action juste inscrit l'éthique dans le corps et les actes. Elle est traditionnellement reliée à l'abstention de tuer, de prendre ce qui n'est pas donné et de conduites sexuelles nuisibles. Plus largement, elle pose une question concrète : mes gestes augmentent-ils la souffrance ou contribuent-ils à créer des conditions plus justes ?

5. Sammā-ājīva / Samyag-ājīva — Moyens D'existence Justes

Les Moyens d'existence justes concernent la manière de gagner sa vie sans fonder son activité sur des formes de nuisance incompatibles avec le chemin. Cette dimension rappelle que le Dharma ne se pratique pas uniquement pendant la méditation : travail, économie, production, consommation et relations professionnelles appartiennent aussi à la vie éthique.

6. Sammā-vāyāma / Samyag-vyāyāma — Effort Juste

L'Effort juste ne signifie ni tension permanente ni volonté brutale. Il consiste traditionnellement à prévenir l'apparition d'états mentaux non bénéfiques, abandonner ceux qui sont apparus, faire naître des états bénéfiques et développer ceux qui sont déjà présents. Il s'agit d'une énergie orientée, intelligente et persévérante.

7. Sammā-sati / Samyak-smṛti — Attention Juste

Sati ne signifie pas seulement être attentif au moment présent. Dans le contexte bouddhique, l'Attention juste inclut mémoire du Dharma, discernement et observation du corps, des sensations, de l'esprit et des phénomènes. Elle apprend à voir une expérience sans être immédiatement emporté par elle.

8. Sammā-samādhi / Samyak-samādhi — Concentration Juste

Samādhi désigne le recueillement et l'unification de l'esprit. Dans les formulations anciennes du Sentier, la Concentration juste est notamment associée aux jhānas / dhyānas. Elle stabilise l'attention et rend possible une observation plus profonde. Elle n'est pas simple performance mentale : elle demeure reliée à l'éthique, à la Vue juste et à la libération.

Trois Grandes Dimensions — Sagesse • Éthique • Culture De L'esprit

Les huit facteurs sont souvent organisés en trois ensembles. SAGESSE - Vue juste et Intention juste. ÉTHIQUE - Parole juste, Action juste et Moyens d'existence justes. CULTURE DE L'ESPRIT - Effort juste, Attention juste et Concentration juste. Cette structure montre la cohérence du chemin. Notre manière de comprendre influence nos intentions ; nos intentions façonnent paroles et actions ; notre conduite crée des conditions favorables ou défavorables à l'esprit ; l'attention et la concentration permettent à leur tour de voir plus clairement. Le Sentier fonctionne donc comme un système vivant de relations plutôt que comme une liste.

Dimensions Philosophiques Et Fondement

Le Noble Sentier Octuple est la mise en pratique de la Quatrième Noble Vérité. Il se situe entre deux extrêmes que le premier discours du Buddha présente comme à éviter : la recherche des plaisirs sensoriels comme fin ultime et la mortification de soi. D'où son lien avec la Voie du Milieu. Le chemin est également causal : on cultive des conditions qui diminuent avidité, aversion et ignorance. Il est éthique, mais ne se réduit pas à une morale extérieure ; contemplatif, mais ne se réduit pas à la méditation ; philosophique, mais ne se réduit pas à des idées. Le mot sammā / samyak, souvent traduit par « juste », peut évoquer ce qui est approprié, complet, correctement orienté. Il faut donc éviter une lecture culpabilisante de « juste » et « faux ». La question fondamentale est plutôt : ce facteur conduit-il vers la diminution de Dukkha, vers la lucidité et vers la libération ?

Traduction En 21 Langues

LANGUES FONDATRICES DU BOUDDHISME

Sanskrit : आर्याष्टाङ्गमार्ग - Āryāṣṭāṅgamārga

Pāli : Ariya Aṭṭhaṅgika Magga

Cinghalais : ආර්යය අෂ්ටාංටාංගික මාර්ගගය - Ārya Aṣṭāṅgika Mārgaya

Chinois : 八正道 - Bā Zhèngdào

Tibétain : འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ - Noble Eightfold Path

Japonais : 八正道 - Hasshōdō

Coréen : 팔정도 - Paljeongdo

Vietnamien : Bát Chánh Đạo

Thaï : อริยมรรคมีองค์ ๘ - Ariyamak Mi Ong Paet

Mongol : Найман гишүүнт хутагт мөр - Naiman gishüünt khutagt mör

Indonésien : Jalan Mulia Berunsur Delapan

LANGUES INTERNATIONALES DE DIFFUSION

Anglais : Noble Eightfold Path

Français : Noble Sentier Octuple

Espagnol : Noble Óctuple Sendero

Portugais : Nobre Caminho Óctuplo

Allemand : Edler Achtfacher Pfad

Italien : Nobile Ottuplice Sentiero

Russe : Благородный восьмеричный путь

LANGUES DU DIALOGUE ENTRE LES CULTURES

Arabe : الثمانية الفروع ذو النبيل الطريق

Hébreu : השמונה כפולת הנאצלת הדרך

Hindi : आर्य अष्टांगिक मार्ग - Ārya Aṣṭāṅgika Mārga

Le Noble Sentier Octuple Selon Les Grandes Traditions

THERAVĀDA

UN CHEMIN COMPLET DE SAGESSE, D'ÉTHIQUE ET DE CULTURE MENTALE

Dans le Theravāda, le Noble Sentier Octuple est directement identifié à la Quatrième Noble Vérité. Il conduit à la cessation de Dukkha et structure l'ensemble de la pratique. Les huit facteurs ne sont pas simplement successifs : ils se renforcent mutuellement et sont traditionnellement regroupés en sīla, samādhi et paññā. La Vue juste commence notamment par la compréhension du Karma et des Quatre Nobles Vérités et s'approfondit jusqu'à la vision libératrice. L'Intention juste oriente l'esprit vers renoncement, bienveillance et non-nuisance. Parole, Action et Moyens d'existence établissent une base éthique qui protège autrui et stabilise le pratiquant. L'Effort juste cultive les états bénéfiques et abandonne les états non bénéfiques. Sati développe une observation claire du corps, des sensations, de l'esprit et des phénomènes. Samādhi unifie l'esprit et, dans les textes, est associé aux quatre jhānas. Le Sentier n'est donc pas un programme de bien-être général : sa finalité est la connaissance des Quatre Nobles Vérités, l'abandon des causes de Dukkha et la réalisation du Nibbāna.

MAHĀYĀNA

LE CHEMIN ÉCLAIRÉ PAR BODHICITTA, VACUITÉ ET COMPASSION

Le Mahāyāna conserve le Noble Sentier Octuple parmi les enseignements fondamentaux du Buddha, tout en l'inscrivant dans la voie plus vaste du Bodhisattva. La Vue juste est approfondie par la compréhension de la vacuité et de l'Origination dépendante. L'Intention juste s'élargit avec Bodhicitta : pratiquer non seulement pour sa propre délivrance, mais pour l'Éveil de tous les êtres. Parole et Action justes deviennent des expressions de compassion et de non-nuisance. Les Moyens d'existence sont examinés dans un monde relationnel où nos choix affectent d'autres êtres. Effort, Attention et Concentration soutiennent les pratiques méditatives et les pāramitās. Les écoles mahāyāna peuvent organiser le chemin selon d'autres cartes - six ou dix pāramitās, terres du Bodhisattva, voies de pratique - sans annuler l'Octuple Sentier. Celui-ci demeure une architecture fondamentale du Dharma. La vacuité empêche cependant de réifier les facteurs eux-mêmes : le chemin est pratiqué avec sérieux sans transformer ses catégories en réalités indépendantes. Sagesse et compassion deviennent les deux dimensions inséparables de sa maturation.

VAJRAYĀNA

LES FONDEMENTS DU SENTIER AU CŒUR DE LA TRANSFORMATION TANTRIQUE

Le Vajrayāna ne remplace pas le Noble Sentier Octuple par les pratiques tantriques. Il s'appuie sur les fondements éthiques, contemplatifs et philosophiques du Mahāyāna. Vue juste, motivation, conduite et stabilité de l'esprit restent indispensables. La Vue est approfondie à travers les enseignements sur la vacuité et, selon les lignées, sur la nature de l'esprit. L'Intention s'inscrit dans Bodhicitta. La parole acquiert une dimension particulière avec le mantra, mais cela ne dispense jamais de la Parole juste dans les relations ordinaires. L'action tantrique ne peut être séparée de l'éthique et des engagements. L'Effort, l'Attention et le Samādhi sont nécessaires aux visualisations, pratiques de déité et méditations plus avancées. Dans le Mahāmudrā ou le Dzogchen, la reconnaissance de la nature de l'esprit ne doit pas être confondue avec une permission de négliger les fondements. Le Vajrayāna montre plutôt comment le chemin peut transformer corps, parole et esprit tout entiers, mais toujours dans la continuité du Dharma, de Bodhicitta, de la vacuité et de la responsabilité éthique.

L'expérience Du Jour — Un Seul Pas Sur Le Sentier

Aujourd'hui, ne cherchez pas à pratiquer les huit dimensions à la fois. Choisissez-en une.

Peut-être la Parole juste : pendant une journée, observez une seule parole avant de la prononcer. Est-elle vraie autant que vous pouvez le savoir ? Est-elle nécessaire ? Pouvez-vous la dire sans chercher inutilement à blesser ?

Peut-être l'Attention juste : une fois dans la journée, faites entièrement ce que vous êtes en train de faire, sans ajouter immédiatement un écran, une conversation ou une autre tâche.

Peut-être l'Action juste : accomplissez un geste qui protège plutôt qu'il ne détruit, qui aide plutôt qu'il n'ajoute de la souffrance.

Peut-être l'Intention juste : avant une décision, demandez-vous simplement ce qui vous met en mouvement.

Peut-être l'Effort juste : au lieu de vouloir tout transformer, nourrissez aujourd'hui une qualité que vous aimeriez voir grandir.

Vous pourriez ainsi rencontrer les huit dimensions du Sentier, non comme un programme à réussir, mais comme huit compagnons qui apparaissent selon les circonstances. Le soir venu, ne demandez pas : « Ai-je été juste toute la journée ? » Une telle question risquerait de transformer le chemin en examen. Demandez plutôt : « À quel moment ai-je marché aujourd'hui dans une direction qui diminuait un peu la confusion ou la souffrance ? » Peut-être n'y aura-t-il eu qu'un instant : une parole retenue, une écoute plus attentive, un geste généreux, une décision prise avec davantage de clarté. Cet instant suffit pour reconnaître la direction. Demain, un autre pas sera possible.

Car le Noble Sentier octuple ne nous demande pas de devenir immédiatement celui qui serait arrivé au bout du chemin. Il nous demande quelque chose de beaucoup plus humain : apprendre à marcher.

Et lorsque nous nous égarons, le chemin n'a pas disparu. Nous pouvons revenir.

Mots-Clés

Noble Sentier Octuple • Āryāṣṭāṅgamārga • Ariyo Aṭṭhaṅgiko Maggo • Vue juste • Intention juste • Parole juste • Action juste • Moyens d'existence justes • Effort juste • Attention juste • Concentration juste • Sīla • Samādhi • Paññā • Quatre Nobles Vérités • Voie du Milieu

คำศัพท์

ภาษาสันสกฤต : Āryāṣṭāṅgamārga (आर्याष्टाङ्गमार्ग)

ภาษาบาลี : Ariyo Aṭṭhaṅgiko Maggo

อริยะ / อารยะ หมายถึง « ประเสริฐ » ; อัฏฐะ / อัษฏะ, « แปด » ; องฺค, « องค์ » หรือ « ปัจจัย » ; มรรค / มารฺค, « ทาง » หรือ « หนทาง » อริยมรรคมีองค์ ๘ เป็นสัจธรรมข้อที่สี่ในอริยสัจสี่

บทนำและนิรุกติศาสตร์

อริยมรรคมีองค์ ๘ เรียกว่า อริโย อัฏฐังคิโก มัคโค ในภาษาบาลี และ อารฺยาษฺฏางฺคมารฺค ในภาษาสันสกฤต อริยะ / อารยะ หมายถึง « ประเสริฐ » ; อัฏฐะ / อัษฏะ, « แปด » ; องฺค, « องค์ » หรือ « ปัจจัย » ; มรรค / มารฺค, « ทาง » หรือ « หนทาง » อริยมรรคมีองค์ ๘ เป็นอริยสัจข้อที่สี่ คือ หนทางนำไปสู่การดับทุกข์ องค์ประกอบทั้งแปดประการนี้ถูกจัดกลุ่มตามประเพณีออกเป็นสามหมวดหมู่ของการฝึกฝน: ปัญญา - paññā / prajñā, ศีล - sīla / śīla, สมาธิ หรือ วินัยทางจิต - samādhi การจัดระเบียบนี้สำคัญยิ่ง หนทางแห่งพระพุทธศาสนาไม่ได้แยกความเข้าใจ พฤติกรรม และการเปลี่ยนแปลงของจิตออกจากกัน การเจริญภาวนาอย่างลึกซึ้งไม่ได้ยกเว้นจริยธรรม การประพฤติตนถูกต้องไม่ได้มาแทนที่ปัญญา เจตนาที่ดีต้องเรียนรู้ที่จะกลายเป็นคำพูด การกระทำ และวิถีชีวิต องค์ประกอบทั้งแปดได้รับการเพาะปลูกร่วมกัน โดยมีการลงลึกแตกต่างกันไปตามแต่ละขั้นของการปฏิบัติ

องค์ประกอบแปดประการแห่งมรรค

1. สัมมาทิฏฐิ / Samyag-dṛṣṭi — สัมมาทิฏฐิ

สัมมาทิฏฐิคือการเรียนรู้ที่จะมองประสบการณ์ในแสงแห่งพระธรรม: ทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ การดับทุกข์ และหนทาง ; กรรมและผลของกรรม ; อนิจจังและปฏิจจสมุปบาท คำว่า « ถูกต้อง » ไม่ได้หมายถึงแค่การมีความคิดเห็นที่ถูกต้อง มุมมองจะถูกต้องเมื่อลดความสับสนและความยึดมั่นถือมั่นลง และนำทางชีวิตไปสู่ความหลุดพ้น

2. สัมมาสังกัปปะ / Samyak-saṃkalpa — สัมมาสังกัปปะ

สัมมาสังกัปปะเกี่ยวกับการกำหนดทิศทางภายในของการกระทำ คำกล่าวในสมัยโบราณเน้นย้ำถึงการสละ การเมตตา และการไม่เบียดเบียน แม้ก่อนที่จะมีคำพูดหรือการกระทำใดๆ ปรากฏขึ้น ทิศทางก็เริ่มก่อตัวขึ้นแล้ว: จะยึดมั่นหรือปล่อยวาง จะทำร้ายหรือปกป้อง จะบ่มเพาะความเป็นศัตรูหรือแสวงหาการตอบสนองที่ถูกต้องยิ่งขึ้น

3. สัมมาวาจา / Samyag-vāc — สัมมาวาจา

สัมมาวาจาชวนให้ละเว้นจากการโกหก คำพูดที่สร้างความแตกแยก คำพูดที่ทำร้ายจิตใจ และการพูดเพ้อเจ้อตามหลักคำสอนดั้งเดิม ไม่ได้เรียกร้องให้เงียบหรือประนีประนอม คำพูดที่ถูกต้องอาจหนักแน่นได้ แต่ก็พยายามที่จะเป็นจริง เหมาะสม รับผิดชอบ และไม่สร้างความเสียหายให้น้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

4. สัมมากัมมันตะ / Samyak-karmānta — สัมมากัมมันตะ

สัมมากัมมันตะนำจริยธรรมมาสู่ร่างกายและการกระทำ ตามประเพณีแล้วจะเกี่ยวข้องกับการละเว้นจากการฆ่า การลักขโมย และการประพฤติผิดทางเพศที่ก่อให้เกิดอันตราย โดยรวมแล้ว มันตั้งคำถามที่เป็นรูปธรรมว่า: การกระทำของฉันเพิ่มความทุกข์ หรือมีส่วนช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่ยุติธรรมยิ่งขึ้นหรือไม่?

5. สัมมาอาชีวะ / Samyag-ājīva — สัมมาอาชีวะ

สัมมาอาชีวะเกี่ยวข้องกับวิธีหาเลี้ยงชีพโดยไม่ตั้งอยู่บนรูปแบบของการเบียดเบียนที่ไม่สอดคล้องกับมรรค มิติข้อนี้ย้ำเตือนว่าพระธรรมไม่ได้ปฏิบัติเพียงแค่ในระหว่างการทำสมาธิเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการทำงาน เศรษฐกิจ การผลิต การบริโภค และความสัมพันธ์ทางวิชาชีพ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตที่มีจริยธรรมด้วย

6. สัมมาวายามะ / Samyag-vyāyāma — สัมมาวายามะ

สัมมาวายามะไม่ได้หมายถึงความตึงเครียดถาวรหรือความตั้งใจที่รุนแรง ตามประเพณีแล้ว สัมมาวายามะคือการป้องกันการเกิดขึ้นของอกุศลธรรม การละทิ้งอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว การสร้างกุศลธรรมให้เกิดขึ้น และการพัฒนาอกุศลธรรมที่ปรากฏอยู่แล้ว มันเป็นพลังงานที่มุ่งเน้น ฉลาด และพากเพียร

7. สัมมาสติ / Samyak-smṛti — สัมมาสติ

สติไม่ได้หมายถึงเพียงแค่การรับรู้ในปัจจุบัน ในบริบทของพุทธศาสนา สัมมาสติรวมถึงการระลึกถึงพระธรรม การใคร่ครวญ และการเฝ้าสังเกตกาย เวทนา จิต และธรรม สัมมาสติสอนให้เห็นประสบการณ์โดยไม่ถูกมันพัดพาไปในทันที

8. สัมมาสมาธิ / Samyak-samādhi — สัมมาสมาธิ

สมาธิหมายถึงการรวบรวมและรวมจิตให้เป็นหนึ่ง ในหลักคำสอนเก่าแก่ของมรรค สัมมาสมาธิมีความสัมพันธ์โดยเฉพาะกับฌาน สัมมาสมาธิทำให้ความสนใจมั่นคงและทำให้การสังเกตการณ์ลึกซึ้งยิ่งขึ้น สัมมาสมาธิไม่ใช่เพียงแค่สมรรถภาพทางจิตเท่านั้น แต่ยังคงเชื่อมโยงกับศีล สัมมาทิฏฐิ และการหลุดพ้น

สามมิติหลัก — ปัญญา • ศีล • การพัฒนาจิต

องค์ประกอบทั้งแปดมักถูกจัดระเบียบเป็นสามหมวดหมู่ ปัญญา - สัมมาทิฏฐิและสัมมาสังกัปปะ ศีล - สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะ การพัฒนาจิต - สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ โครงสร้างนี้แสดงให้เห็นถึงความสอดคล้องกันของมรรค วิธีที่เราเข้าใจมีอิทธิพลต่อเจตนาของเรา ; เจตนาของเราหล่อหลอมคำพูดและการกระทำ ; การประพฤติของเราสร้างเงื่อนไขที่เอื้ออำนวยหรือไม่เอื้ออำนวยต่อจิตใจ ; สติและสมาธิช่วยให้มองเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น มรรคจึงทำงานเหมือนระบบความสัมพันธ์ที่มีชีวิต มากกว่าที่จะเป็นเพียงรายการ

มิติทางปรัชญาและรากฐาน

อริยมรรคมีองค์ ๘ คือการนำอริยสัจข้อที่สี่มาปฏิบัติ มรรคนี้อยู่ระหว่างสุดโต่งสองประการที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ในปฐมเทศนาว่าควรหลีกเลี่ยง: การแสวงหาความสุขทางอารมณ์เป็นจุดหมายสูงสุด และการทรมานตนเอง จึงเชื่อมโยงกับทางสายกลาง มรรคยังเป็นเหตุเป็นผลด้วย: เราบ่มเพาะเงื่อนไขที่ลดความโลภ ความเกลียดชัง และความไม่รู้ มรรคมีศีลธรรม แต่ไม่ได้ลดทอนลงเหลือเพียงจริยธรรมภายนอก ; เป็นการบำเพ็ญภาวนา แต่ไม่ได้ลดทอนลงเหลือเพียงการทำสมาธิ ; เป็นปรัชญา แต่ไม่ได้ลดทอนลงเหลือเพียงแนวคิด คำว่า สัมมา / สัมยัก ซึ่งมักแปลว่า « ถูกต้อง » อาจหมายถึงสิ่งที่เหมาะสม สมบูรณ์ ถูกทิศทาง ดังนั้น จึงควรหลีกเลี่ยงการตีความ « ถูกต้อง » และ « ผิด » ในเชิงตำหนิ คำถามพื้นฐานคือ: องค์ประกอบนี้จะนำไปสู่การลดทุกข์ การรู้แจ้ง และการหลุดพ้นหรือไม่?

คำแปลใน 21 ภาษา

ภาษาหลักแห่งพระพุทธศาสนา

ภาษาสันสกฤต : आर्याष्टाङ्गमार्ग - Āryāṣṭāṅgamārga

ภาษาบาลี : Ariya Aṭṭhaṅgika Magga

ภาษาสิงหล : ආර්යය අෂ්ටාංටාංගික මාර්ගගය - Ārya Aṣṭāṅgika Mārgaya

ภาษาจีน : 八正道 - Bā Zhèngdào

ภาษาทิเบต : འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ - Noble Eightfold Path

ภาษาญี่ปุ่น : 八正道 - Hasshōdō

ภาษาเกาหลี : 팔정도 - Paljeongdo

ภาษาเวียดนาม : Bát Chánh Đạo

ภาษาไทย : อริยมรรคมีองค์ ๘ - Ariyamak Mi Ong Paet

ภาษามองโกเลีย : Найман гишүүнт хутагт мөр - Naiman gishüünt khutagt mör

ภาษาอินโดนีเซีย : Jalan Mulia Berunsur Delapan

ภาษาเผยแผ่ระดับสากล

ภาษาอังกฤษ : Noble Eightfold Path

ภาษาฝรั่งเศส : Noble Sentier Octuple

ภาษาสเปน : Noble Óctuple Sendero

ภาษาโปรตุเกส : Nobre Caminho Óctuplo

ภาษาเยอรมัน : Edler Achtfacher Pfad

ภาษาอิตาลี : Nobile Ottuplice Sentiero

ภาษารัสเซีย : Благородный восьмеричный путь

ภาษาแห่งการสนทนาระหว่างวัฒนธรรม

ภาษาอาหรับ : الثمانية الفروع ذو النبيل الطريق

ภาษาฮีบรู : השמונה כפולת הנאצלת הדרך

ภาษาฮินดี : आर्य अष्टांगिक मार्ग - Ārya Aṣṭāṅgika Mārga

ในชีวิตประจำวัน

สถานการณ์เดียวสามารถกระตุ้นให้เกิดองค์ประกอบทั้งแปดได้ทั้งหมด มีคนพูดบางอย่างที่ยากลำบากกับคุณ สัมมาทิฏฐิ: เกิดอะไรขึ้นจริง ๆ ? สัมมาสังกัปปะ: ฉันต้องการเข้าใจหรือทำร้าย ? สัมมาวาจา: ฉันจะพูดอะไร ? สัมมากัมมันตะ: ฉันจะทำอะไร ? สัมมาอาชีวะ: หากสถานการณ์เกี่ยวข้องกับการทำงาน วิธีตอบสนองทางอาชีพแบบใดที่สอดคล้องกับค่านิยมของฉัน ? สัมมาวายามะ: ฉันจะบ่มเพาะสภาวะจิตแบบไหน ? สัมมาสติ: เกิดอะไรขึ้นกับฉันตอนนี้ ? สัมมาสมาธิ: ฉันสามารถคงความมั่นคงได้เพียงพอเพื่อไม่ให้ถูกพัดพาไปทั้งหมดหรือไม่ ? มรรคจึงกลายเป็นวิธีการอยู่ในสถานการณ์หนึ่งมากกว่าการเป็นคำสอนที่สงวนไว้สำหรับการทำสมาธิ

อริยมรรคมีองค์ ๘ และชีวิต

หนทางที่มีชีวิตไม่ได้สร้างขึ้นจากการกระทำที่โดดเด่นเพียงครั้งเดียว แต่มาจากเงื่อนไขที่ทำซ้ำๆ: วิธีมอง วิธีเลือก วิธีพูด วิธีการกระทำ และวิธีดูแล เราอาจเปรียบได้กับเส้นทางในป่าที่สามารถเดินได้เพราะมีการสัญจรและดูแลรักษา แต่นี่เป็นภาพเปรียบเทียบร่วมสมัย ไม่ใช่คำจำกัดความดั้งเดิม พระธรรมได้เพิ่มทิศทางที่สำคัญ: ไม่ใช่แค่การสร้างนิสัย แต่เป็นการบ่มเพาะหนทางที่นำไปสู่การลดทุกข์และการหลุดพ้น

ภาพและสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้อง

ธรรมจักรแปดซี่ล้อในปัจจุบันนี้ถูกใช้อย่างแพร่หลายเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของอริยมรรคมีองค์ ๘ โดยซี่ล้อแต่ละซี่แสดงถึงองค์ประกอบหนึ่งในแปดประการ ในทางประวัติศาสตร์ สัญลักษณ์ของธรรมจักรมีความหมายกว้างกว่า: หมายถึงการประกาศพระธรรมและการสั่งสอนของพระพุทธเจ้า สำหรับ Buddhachannel ธรรมจักรแปดซี่ล้อจึงสามารถใช้เป็นเครื่องหมายทางสายตาได้ แต่มีเงื่อนไขว่าจะต้องไม่ลดทอนสัญลักษณ์ทั้งหมดของธรรมจักรให้เหลือเพียงแค่อริยมรรคมีองค์ ๘ เท่านั้น

คำอ้างอิง

« อริยสัจคือหนทางที่นำไปสู่การดับทุกข์คืออะไร ? คืออริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เอง... »

— ธัมมจักกัปปวัตนสูตร, สังยุตตนิกาย 56.11, แปลจากภาษาฝรั่งเศสที่ดัดแปลงความหมาย

อริยมรรคมีองค์ ๘ ตามประเพณีหลัก

เถรวาท

หนทางที่สมบูรณ์แห่งปัญญา ศีล และการพัฒนาจิต

ในพระพุทธศาสนาเถรวาท อริยมรรคมีองค์ ๘ ได้รับการระบุโดยตรงว่าเป็นอริยสัจข้อที่สี่ นำไปสู่การดับทุกข์และเป็นโครงสร้างของการปฏิบัติทั้งหมด องค์ประกอบทั้งแปดไม่ได้เรียงตามลำดับเพียงอย่างเดียว แต่เสริมสร้างซึ่งกันและกัน และตามประเพณีแล้วถูกจัดกลุ่มเป็น sīla, samādhi และ paññā สัมมาทิฏฐิเริ่มต้นจากการเข้าใจกรรมและอริยสัจสี่ และลึกซึ้งยิ่งขึ้นไปจนถึงวิมุตติญาณ สัมมาสังกัปปะนำจิตไปสู่การสละ ความเมตตา และการไม่เบียดเบียน สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะ สร้างรากฐานทางศีลธรรมที่ปกป้องผู้อื่นและทำให้ผู้ปฏิบัติมั่นคง สัมมาวายามะเพาะปลูกกุศลธรรมและละทิ้งอกุศลธรรม สัมมาสติพัฒนาการสังเกตกาย เวทนา จิต และธรรมอย่างชัดเจน สัมมาสมาธิรวมจิตให้เป็นหนึ่ง และในพระคัมภีร์ก็สัมพันธ์กับฌานทั้งสี่ ดังนั้น มรรคจึงไม่ใช่โครงการเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีโดยทั่วไป: จุดมุ่งหมายของมรรคคือความรู้ในอริยสัจสี่ การละทิ้งเหตุแห่งทุกข์ และการบรรลุนิพพาน

มหายาน

หนทางที่สว่างด้วยโพธิจิต ศูนยตา และมหากรุณา

มหายานยังคงรักษาอริยมรรคมีองค์ ๘ ไว้ในฐานะคำสอนพื้นฐานของพระพุทธเจ้า ขณะเดียวกันก็นำมาผนวกเข้ากับมรรคที่กว้างใหญ่กว่าของพระโพธิสัตว์ สัมมาทิฏฐิได้รับการพัฒนาให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นด้วยความเข้าใจในศูนยตาและปฏิจจสมุปบาท สัมมาสังกัปปะขยายออกไปพร้อมกับโพธิจิต: ปฏิบัติไม่เพียงเพื่อการหลุดพ้นของตนเองเท่านั้น แต่เพื่อการตรัสรู้ของสรรพสัตว์ทั้งปวง สัมมาวาจาและสัมมากัมมันตะกลายเป็นการแสดงออกซึ่งเมตตาและไม่เบียดเบียน สัมมาอาชีวะได้รับการพิจารณาในโลกแห่งความสัมพันธ์ที่ทางเลือกของเราส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตอื่น สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิสนับสนุนการปฏิบัติภาวนาและ pāramitās โรงเรียนมหายานอาจจัดระเบียบมรรคตามแผนที่อื่น ๆ เช่น บารมีหกหรือสิบ, ภูมิของพระโพธิสัตว์, หรือเส้นทางการปฏิบัติ โดยไม่ยกเลิกอริยมรรคมีองค์ ๘ อริยมรรคนี้ยังคงเป็นโครงสร้างพื้นฐานของพระธรรม อย่างไรก็ตาม ศูนยตาป้องกันไม่ให้ปัจจัยเหล่านั้นกลายเป็นสิ่งที่มีตัวตน: มรรคได้รับการปฏิบัติอย่างจริงจังโดยไม่เปลี่ยนหมวดหมู่ของมันให้เป็นความจริงที่แยกจากกัน ปัญญาและกรุณาจึงกลายเป็นสองมิติที่แยกจากกันไม่ได้ของการบ่มเพาะ

วัชรยาน

รากฐานของมรรคในใจกลางของการเปลี่ยนแปลงแบบตันตระ

วัชรยานไม่ได้แทนที่อริยมรรคมีองค์ ๘ ด้วยการปฏิบัติแบบตันตระ วัชรยานอิงอยู่บนรากฐานทางศีลธรรม ภาวนา และปรัชญาของมหายาน สัมมาทิฏฐิ แรงจูงใจ การประพฤติ และความมั่นคงของจิตยังคงเป็นสิ่งจำเป็น สัมมาทิฏฐิได้รับการพัฒนาให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นผ่านคำสอนเรื่องศูนยตา และตามสาย lineage นั้น ๆ เรื่องธรรมชาติของจิต สัมมาสังกัปปะอยู่ในโพธิจิต คำพูดได้รับมิติพิเศษด้วยมนต์ แต่สิ่งนี้ไม่เคยยกเว้นสัมมาวาจาในการปฏิสัมพันธ์ปกติ การกระทำแบบตันตระไม่สามารถแยกออกจากศีลธรรมและพันธสัญญาได้ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิจำเป็นสำหรับการสร้างภาพในจิต การปฏิบัติกับเทวดา และการภาวนาขั้นสูง ในมหาโมคคัลลานะหรือซอกเชน การรู้จักธรรมชาติของจิตไม่ควรสับสนกับการอนุญาตให้ละเลยรากฐาน วัชรยานแสดงให้เห็นว่ามรรคสามารถเปลี่ยนแปลงกาย วาจา และจิตทั้งหมดได้อย่างไร แต่ยังคงอยู่ในความต่อเนื่องของพระธรรม โพธิจิต ศูนยตา และความรับผิดชอบทางศีลธรรม

Buddhachannel ปฏิบัติ — ในโลกปัจจุบัน

หลังจากได้ตระหนักถึงทุกข์ มองเห็นสิ่งที่หล่อเลี้ยงทุกข์ และยืนยันว่าการดับทุกข์เป็นไปได้ พระพุทธเจ้าไม่ได้ทิ้งมนุษย์ไว้กับเพียงความคิดที่สวยงาม: พระองค์ทรงเสนอหนทางให้ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือหนทางนี้ ประกอบด้วยแปดมิติที่ไม่ใช่แปดขั้นที่เราจะปีนขึ้นไปทีละขั้น แต่เป็นแปดวิธีในการบ่มเพาะชีวิตที่กระจ่างและเป็นอิสระมากขึ้นร่วมกัน: สัมมาทิฏฐิ, สัมมาสังกัปปะ, สัมมาวาจา, สัมมากัมมันตะ, สัมมาอาชีวะ, สัมมาวายามะ, สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ

คำว่า « ถูกต้อง » ในที่นี้สมควรที่จะทำความเข้าใจด้วยความละเอียดอ่อน ไม่ได้หมายถึงความสมบูรณ์แบบ ไร้ที่ติ หรือเป็นไปตามการตัดสินจากภายนอก ; แต่บ่งบอกถึงทิศทางที่สอดคล้องกับมรรค วิธีการมอง การพูด และการกระทำที่มุ่งลดความไม่รู้ ความโลภ ความเกลียดชัง และความทุกข์ แทนที่จะหล่อเลี้ยงสิ่งเหล่านั้น ดังนั้น มรรคจึงไม่ได้เรียกร้องให้เรากลายเป็นบุคคลในอุดมคติได้ในวันเดียว มรรคสอนให้เรากำหนดทิศทางชีวิตอย่างค่อยเป็นค่อยไป

หนทางนี้มีความร่วมสมัยอย่างน่าอัศจรรย์ เพราะไม่ได้แยกปัญญาออกจากชีวิตประจำวัน สิ่งที่เราเข้าใจนั้นสำคัญ แต่กิริยาที่เราพูดก็สำคัญเช่นกัน ; สิ่งที่เราปฏิบัติภาวนาก็สำคัญ แต่การหาเลี้ยงชีพและปฏิบัติต่อผู้อื่นของเราก็เป็นส่วนหนึ่งของมรรคด้วย สติไม่ได้จำกัดอยู่แค่เวลาที่นั่งเงียบๆ: สติสามารถเข้ามาในการสนทนา ในการตัดสินใจทางอาชีพ ในสิ่งที่เราซื้อ ในสิ่งที่เราเผยแพร่ ในวิธีขับรถ วิธีการกิน การทำงาน การดูแลสิ่งมีชีวิต หรือการตอบสนองต่อผู้ที่ทำให้เราไม่พอใจ

อริยมรรคมีองค์ ๘ เตือนเราว่าการเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดขึ้นในส่วนใดส่วนหนึ่งของชีวิต เราไม่สามารถบ่มเพาะความสงบได้อย่างยาวนาน แล้วถือว่าคำพูด การกระทำ หรือผลจากการกระทำของเราต่อผู้อื่นไม่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติอีกต่อไป หนทางนี้ดำเนินไปตลอดชีวิต และนั่นอาจดูยิ่งใหญ่

แต่หนทางที่ยิ่งใหญ่ย่อมเริ่มต้นด้วยก้าวแรกเสมอ

ประสบการณ์ประจำวัน — เพียงก้าวเดียวบนมรรค

วันนี้ อย่าพยายามปฏิบัติทั้งแปดมิติพร้อมกัน เลือกเพียงหนึ่งเดียว

อาจจะเป็นสัมมาวาจา: ตลอดทั้งวัน ให้สังเกตคำพูดเพียงคำเดียวก่อนที่คุณจะพูด มันจริงเท่าที่คุณรู้หรือไม่ ? จำเป็นต้องพูดหรือไม่ ? คุณสามารถพูดมันโดยไม่ตั้งใจที่จะทำร้ายโดยไม่จำเป็นได้หรือไม่ ?

อาจจะเป็นสัมมาสติ: ครั้งหนึ่งในระหว่างวัน จงทำในสิ่งที่คุณกำลังทำอยู่อย่างเต็มที่ โดยไม่เพิ่มหน้าจอ การสนทนา หรือภารกิจอื่นในทันที

อาจจะเป็นสัมมากัมมันตะ: กระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ปกป้อง แทนที่จะทำลาย ที่ช่วยเหลือ แทนที่จะเพิ่มความทุกข์

อาจจะเป็นสัมมาสังกัปปะ: ก่อนตัดสินใจ ถามตัวเองง่ายๆ ว่าอะไรคือแรงจูงใจที่ทำให้คุณกระทำ

อาจจะเป็นสัมมาวายามะ: แทนที่จะอยากเปลี่ยนแปลงทุกสิ่ง จงบ่มเพาะคุณธรรมที่คุณอยากให้เติบโตในวันนี้

คุณอาจได้พบกับมรรคทั้งแปดมิติ ไม่ใช่ในฐานะโปรแกรมที่ต้องทำให้สำเร็จ แต่ในฐานะสหายแปดคนที่ปรากฏขึ้นตามสถานการณ์ เมื่อตกเย็น อย่าถามว่า: « วันนี้ฉันเป็นคนถูกต้องตลอดทั้งวันหรือไม่ ? » คำถามเช่นนั้นอาจเปลี่ยนมรรคให้กลายเป็นการสอบถาม แต่จงถามแทนว่า: « วันนี้ฉันเดินไปในทิศทางที่ลดความสับสนหรือความทุกข์ลงเล็กน้อยเมื่อใด ? » อาจมีเพียงช่วงเวลาเดียว: คำพูดที่ยับยั้งไว้ การฟังที่เอาใจใส่มากขึ้น การกระทำที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การตัดสินใจที่ชัดเจนยิ่งขึ้น ช่วงเวลานั้นก็เพียงพอที่จะรับรู้ทิศทาง พรุ่งนี้ก็จะเป็นไปได้อีกก้าวหนึ่ง

เพราะอริยมรรคมีองค์ ๘ ไม่ได้เรียกร้องให้เรากลายเป็นผู้ที่บรรลุถึงปลายทางในทันที แต่เรียกร้องบางสิ่งที่ความเป็นมนุษย์มากกว่านั้นมาก: คือการเรียนรู้ที่จะเดิน

และเมื่อเราหลงทาง หนทางก็ยังคงอยู่ เราสามารถกลับมาได้

คำสำคัญ

อริยมรรคมีองค์ ๘ • Āryāṣṭāṅgamārga • Ariyo Aṭṭhaṅgiko Maggo • สัมมาทิฏฐิ • สัมมาสังกัปปะ • สัมมาวาจา • สัมมากัมมันตะ • สัมมาอาชีวะ • สัมมาวายามะ • สัมมาสติ • สัมมาสมาธิ • ศีล • สมาธิ • ปัญญา • อริยสัจสี่ • มัชฌิมาปฏิปทา

บทสรุป

อริยมรรคมีองค์ ๘ ไม่ได้เรียกร้องให้เราสมบูรณ์แบบก่อนที่จะเริ่มต้น มรรคสอนให้เรากำหนดทิศทางชีวิตทั้งหมดอย่างค่อยเป็นค่อยไป การเข้าใจโดยไม่กระทำยังไม่สมบูรณ์ การกระทำโดยไม่พิจารณาเจตนาอาจกลายเป็นการกระทำที่มืดบอด การภาวนาโดยไม่มีศีลธรรมอาจทำให้หลงทิศทาง มรรคได้รวบรวมสิ่งที่ชีวิตสมัยใหม่ได้กระจัดกระจาย: วิธีการมอง การปรารถนา การพูด การทำงาน การกระทำ และการดูแลจิตใจ มรรคไม่ได้สัญญาว่าวันอันยากลำบากจะกลายเป็นเรื่องง่ายในทันที แต่นำเสนอสิ่งที่ลึกซึ้งยิ่งกว่า: การสร้างเงื่อนไขของชีวิตที่ถูกครอบงำด้วยความโลภ ความเกลียดชัง และความไม่รู้ให้น้อยลงทีละก้าว ปัญญาก็จะหยุดเป็นเพียงความรู้ แต่จะกลายเป็นวิธีการดำเนินชีวิต

มองให้ถูกต้องยิ่งขึ้น กำหนดเจตนา พูดด้วยความใส่ใจ กระทำโดยไม่เบียดเบียน

ใช้ชีวิตให้สอดคล้อง บ่มเพาะสิ่งที่ปลดปล่อย มีสติอยู่เสมอ รวมจิตให้เป็นหนึ่ง

และทำให้มรรคเป็นวิถีชีวิต