Dogen Zenji: Kiến Trúc Sư của Sự Hiện Diện

Lời Giới Thiệu: Thân và Tâm là một

Trong dòng chảy các thiền sư của Thiền tông, Dogen Zenji (1200–1253) chiếm một vị trí độc đáo. Nếu Bồ Đề Đạt Ma đã mang hơi thở của Thiền (Chan) đến Trung Quốc, thì Dogen đã truyền vào Nhật Bản một sự nghiêm khắc và chiều sâu siêu hình đã biến Thiền không chỉ là một phương pháp thiền định đơn thuần, mà là một cách sống trong thế giới. Là người sáng lập tông Tào Động (Soto), Dogen là người của Thiền tọa (Zazen) thuần túy, người đã dạy rằng thiền định không phải là phương tiện để đạt giác ngộ, mà chính là sự giác ngộ đang hành động.

Phần I: Cuộc truy cầu Chân Lý Thuần Khiết

Giác ngộ sớm và nghi ngờ về hiện sinh Mồ côi từ rất nhỏ, Dogen đã bị ấn tượng từ thuở thơ ấu bởi sự phù du của cuộc đời. Khi chứng kiến lễ hỏa táng mẹ mình, ông đã thấu hiểu sâu sắc sự vô thường của vạn vật. Cú sốc này khiến ông đặt ra một câu hỏi ám ảnh suốt cuộc đời: « Nếu tất cả chúng sinh đều có Phật tánh, vậy tại sao các vị thầy vẫn tìm cách giác ngộ thông qua thực hành? »

Hành hương sang Trung Quốc Năm 24 tuổi, không hài lòng với các giáo lý Nhật Bản đương thời, ông đã thực hiện chuyến hành trình đầy hiểm nguy đến Trung Quốc. Sau nhiều thất vọng với các vị thầy mà ông cho là quá câu nệ nghi lễ, ông đã gặp Thiền sư Như Tịnh (Rujing) tại chùa núi Thiên Đồng. Chính tại đó, trong một buổi tọa thiền đêm, Dogen đã trải nghiệm "thân tâm thoát lạc" (shinjin datsuraku). Ông hiểu rằng giác ngộ không phải là một sự chinh phục, mà là một sự buông bỏ.

Phần II: Giáo lý Thiền tọa thuần túy

Tu tức giác (Shusho-itto) Cuộc cách mạng của Dogen nằm ở việc bác bỏ sự phân biệt giữa thực hành (thiền định) và giác ngộ. Đối với ông, ngồi Thiền tọa (thiền ngồi) không phải là "làm việc" để trở thành một vị Phật, mà là biểu hiện Phật tánh của mình ngay trong khoảnh khắc hiện tại. Cách tiếp cận này, được gọi là Chỉ Quán Đả Tọa (Shikantaza – « chỉ cần ngồi »), đã trở thành nền tảng của tông Tào Động (Soto).

Văn chương là giác ngộ Dogen đã ghi lại quan điểm của mình trong tác phẩm đồ sộ của ông, Chính Pháp Nhãn Tạng (Shobogenzo – Kho tàng con mắt Chính Pháp). Văn bản này, với mật độ triết học phi thường, không phải là một cuốn sách hướng dẫn lý thuyết, mà là một công cụ nhằm đưa tâm trí người đọc vượt ra ngoài lời nói. Trong đó, ông khám phá về tính không, thời gian (Uji – thời gian-là-hiện hữu) và thực tại của khoảnh khắc.

Phần III: Lời của Tổ sư (Trích từ Chính Pháp Nhãn Tạng)

Đối với Dogen, mỗi khoảnh khắc là một cơ hội để chứng ngộ. Dưới đây là một số tư tưởng sắc bén nhất của ông:

« Nghiên cứu Phật đạo là nghiên cứu chính mình. Nghiên cứu chính mình là quên mình. Quên mình là được tất cả chúng sinh chứng nhận. »

« Đừng nghĩ rằng thực hành dẫn đến giác ngộ. Thực hành chính là giác ngộ. »

« Thiền tọa không phải là học cách tập trung. Thiền tọa là cánh cửa Pháp dẫn đến niềm hỷ lạc, là thực hành-thực chứng toàn bộ sự tồn tại. »

« Nếu bạn không tìm thấy chân lý ở nơi bạn đang ở, thì bạn mong tìm thấy nó ở đâu? »

Tại sao Dogen lại là một trụ cột cho Buddhachannel?

Dogen bảo vệ chúng ta khỏi cái bẫy của mục tiêu. Trong một thế giới của kết quả và hiệu suất, ông nhắc nhở chúng ta rằng giá trị của một hành động nằm ở sự hoàn thành thuần túy của nó, không có mong muốn lợi nhuận hay sự công nhận. Giáo lý của ông là một lời mời đến sự cao quý của tĩnh lặng.

aliénor và alain delaporte-digard

buddhachannel — Các truyền thống thế giới, trí tuệ cho ngày nay