ทิศทางของหัวใจและจิตใจ
ก่อนวาจา ก่อนกิริยา สิ่งบางอย่างได้เริ่มมุ่งไปในตัวเราแล้ว. สัมมาสังกัปปะ, องค์ประกอบที่สองของอริยมรรคมีองค์แปด, สอนให้เรามองทิศทางภายในนี้: การสละ, ความเมตตา และการไม่เบียดเบียน.
Introduction & Étymologie
En pāli, l'Intention juste est sammā-saṅkappa ; en sanskrit, samyak-saṃkalpa. Sammā / samyak signifie « justement », « correctement », « de manière appropriée ». Saṅkappa / saṃkalpa peut désigner intention, résolution, orientation de pensée ou dessein. Dans le Noble Sentier Octuple, ce facteur vient immédiatement après la Vue juste. Cette place est significative : la manière dont nous comprenons le monde oriente ce que nous voulons y faire. Les textes anciens décrivent trois dimensions de Sammā-saṅkappa : nekkhamma-saṅkappa, l'intention de renoncement ou de non-avidité ; abyāpāda-saṅkappa, l'intention de non-malveillanceté ou de bienveillance ; avihiṃsā-saṅkappa, l'intention de non-nuisance ou de non-cruauté. L'Intention juste n'est donc pas une simple pensée positive. Elle examine les forces qui précèdent l'action et cherche à les orienter loin de l'avidité, de l'hostilité et de la violence.
Dans La Vie Quotidienne
Vous vous apprêtez à envoyer un message après une dispute. Les mots ne sont pas encore partis, mais plusieurs intentions peuvent déjà être présentes : expliquer, être compris, faire mal, avoir le dernier mot, protéger une limite, réparer. L'Intention juste ne demande pas de nier cette complexité. Elle invite à la voir avant l'envoi. Parfois, attendre quelques minutes révèle que la phrase que nous pensions « nécessaire » était surtout portée par le désir de blesser. Parfois, au contraire, une intention claire permet de dire fermement ce qui doit être dit. Le discernement ne consiste pas à devenir toujours doux. Il consiste à savoir autant que possible ce que nous sommes en train de servir.
L'intention Juste Et Le Vivant
Prendre soin du vivant commence souvent avant l'action visible : dans l'intention avec laquelle nous cultivons, construisons, consommons ou protégeons. Mais une intention écologique ou bienveillante ne suffit pas à garantir un résultat bénéfique ; les conséquences doivent être observées. Cette distinction est importante pour Buddhachannel : la sagesse ne sanctifie pas nos intentions. Elle nous demande de les relier à la connaissance, aux conditions et aux effets réels de nos actes.
Images Et Symboles Associés
L'Intention juste ne possède pas un symbole bouddhique universel qui lui soit exclusivement consacré. Le lotus peut évoquer une orientation vers l'Éveil ; la boussole peut servir de métaphore contemporaine de la direction intérieure, mais elle n'est pas un symbole traditionnel de Sammā-saṅkappa. Le Dharmacakra à huit rayons demeure le repère le plus cohérent puisqu'il inscrit l'Intention juste parmi les huit facteurs du Sentier.
Citation
« Et qu'est-ce que l'Intention juste ? L'intention de renoncement, l'intention de non-malveillanceté, l'intention de non-nuisance : voilà ce qu'on appelle Intention juste. »
- Formulation traditionnelle du Noble Sentier Octuple, traduction française adaptée du sens.
Buddhachannel Pratique — Dans Le Monde D'aujourd'hui
Avant la parole, avant le geste, avant même certaines décisions que nous croyons spontanées, quelque chose en nous s'est déjà orienté. Une envie, une peur, une générosité, une irritation, le désir de protéger, de posséder, de répondre, de fuir, de construire ou de blesser ont parfois commencé leur mouvement bien avant que l'action devienne visible. L'Intention juste - Sammā-saṅkappa - nous invite à regarder cet endroit discret où notre manière d'être au monde commence à prendre une direction.
Dans le Noble Sentier octuple, elle vient immédiatement après la Vue juste. Cela n'est pas anodin. Voir plus clairement transforme peu à peu ce que nous voulons nourrir. Traditionnellement, l'Intention juste s'exprime notamment à travers trois orientations : le renoncement plutôt que l'avidité, la bienveillance plutôt que la malveillance, la non-nuisance plutôt que la volonté de faire du mal. Elle ne consiste donc pas simplement à « avoir de bonnes intentions », mais à examiner les forces qui orientent l'esprit et à cultiver celles qui conduisent vers moins d'attachement, moins d'hostilité et moins de souffrance.
Dans la vie quotidienne, nous nous intéressons beaucoup à ce que nous faisons et beaucoup moins à ce qui, en nous, voulait le faire. Deux gestes extérieurement semblables peuvent pourtant naître de lieux très différents. Nous pouvons nous taire par sagesse ou pour punir l'autre ; donner pour aider ou pour être admiré ; travailler par goût de construire ou parce que nous ne supportons plus de nous arrêter ; conseiller quelqu'un pour lui être utile ou pour reprendre silencieusement le contrôle de sa vie. L'action visible ne raconte pas toujours toute l'histoire.
L'Intention juste nous demande donc une sincérité particulière, mais cette sincérité ne doit pas devenir une surveillance incessante de soi. Nos motivations sont souvent mêlées. Nous pouvons aimer et avoir peur de perdre, donner généreusement et espérer un peu de reconnaissance, vouloir aider tout en souhaitant avoir raison. La pratique ne consiste pas à attendre une intention parfaitement pure avant d'agir ; elle consiste à voir ce qui nous met en mouvement afin de choisir, lorsque cela est possible, ce que nous voulons renforcer.
Conclusion
L'Intention juste nous apprend que le chemin commence parfois avant que personne ne puisse le voir. Une parole peut ne pas avoir encore été prononcée, une main ne pas avoir encore agi, et pourtant une direction est déjà présente. Le Dharma nous invite à reconnaître cette naissance silencieuse de l'action. Renoncer à saisir systématiquement. Ne pas faire de la malveillance une énergie. Refuser autant que possible la cruauté. Puis vérifier les conséquences, car une intention généreuse n'est jamais une garantie d'infaillibilité. Peu à peu, l'intention devient moins un souhait et davantage une orientation de vie. Ce que nous répétons intérieurement prépare ce que nous dirons, ce que nous ferons et le monde relationnel auquel nous contribuerons.
Avant la parole, il y a une direction.
Avant le geste, il y a une impulsion.
Avant l'habitude, il y a souvent un choix répété.
Reconnaître l'intention, c'est rencontrer le chemin avant même de faire le premier pas.
Poursuivez avec les racines étymologiques, le tableau des 21 langues et l'analyse selon les trois grands véhicules (Theravāda, Mahāyāna, Vajrayāna).
Termes
Sanskrit : Samyak-saṃkalpa (सम्यक्संकल्प)
Pāli : Sammā-saṅkappa
Saṅkappa peut évoquer une intention, une orientation, une résolution ou une pensée dirigée. Dans le Sentier, Sammā-saṅkappa désigne une orientation intérieure cohérente avec la cessation de Dukkha.
Saṃkalpa possède un champ de sens large : résolution, intention, conception, détermination. Dans le contexte du Noble Sentier, il ne s'agit pas d'un simple souhait personnel, mais d'une orientation éthique et libératrice de l'esprit.
Introduction & Étymologie
En pāli, l'Intention juste est sammā-saṅkappa ; en sanskrit, samyak-saṃkalpa. Sammā / samyak signifie « justement », « correctement », « de manière appropriée ». Saṅkappa / saṃkalpa peut désigner intention, résolution, orientation de pensée ou dessein. Dans le Noble Sentier Octuple, ce facteur vient immédiatement après la Vue juste. Cette place est significative : la manière dont nous comprenons le monde oriente ce que nous voulons y faire. Les textes anciens décrivent trois dimensions de Sammā-saṅkappa : nekkhamma-saṅkappa, l'intention de renoncement ou de non-avidité ; abyāpāda-saṅkappa, l'intention de non-malveillanceté ou de bienveillance ; avihiṃsā-saṅkappa, l'intention de non-nuisance ou de non-cruauté. L'Intention juste n'est donc pas une simple pensée positive. Elle examine les forces qui précèdent l'action et cherche à les orienter loin de l'avidité, de l'hostilité et de la violence.
Les Trois Orientations De L'intention Juste
1. Nekkhamma — Renoncement, Non-avidité, Desserrement
Le renoncement est souvent compris comme refus de la vie ou privation systématique. Dans le Sentier, il désigne d'abord une orientation qui cesse de faire de la saisie et de l'accumulation la réponse automatique au désir. Renoncer peut signifier ne pas prendre, ne pas retenir, ne pas nourrir une impulsion ou reconnaître qu'une satisfaction immédiate ne conduit pas nécessairement à davantage de liberté. Le renoncement ne nie pas la beauté ni le plaisir ; il apprend à ne pas en devenir prisonnier.
2. Abyāpāda — Non-malveillance Et Bienveillance
L'intention de non-malveillanceté s'oppose au désir de nuire, de punir ou de voir souffrir. Elle est étroitement liée à mettā, la bienveillance. Elle ne demande pas d'approuver les comportements nuisibles. On peut poser une limite, dénoncer une injustice ou se protéger sans souhaiter la destruction de l'autre. L'enjeu est de ne pas laisser l'hostilité devenir le moteur intérieur de l'action.
3. Avihiṃsā — Non-nuisance, Non-cruauté
Avihiṃsā oriente l'esprit loin de la cruauté et de la volonté de faire souffrir. Elle rejoint la compassion : reconnaître que les êtres cherchent à éviter la souffrance et que nos actes participent aux conditions qu'ils rencontrent. La non-nuisance n'est pas passivité. Dans certaines situations, protéger un être vulnérable exige une action ferme. La question devient alors : comment agir avec la force nécessaire sans faire de la cruauté une intention ?
Dimensions Philosophiques Et Fondement
L'Intention juste relie compréhension et conduite. La Vue juste reconnaît Dukkha et ses causes ; l'Intention juste demande : « Dans quelle direction vais-je maintenant ? » Elle précède ainsi Parole juste et Action juste. Elle est également liée au Karma, puisque les traditions bouddhiques accordent une importance centrale à l'intention dans l'action karmique. Cela ne signifie pas que seule l'intention compte : les conséquences, les circonstances et la responsabilité restent essentielles. Une bonne intention peut produire un résultat nuisible ; elle doit donc être accompagnée de discernement. Inversement, une action extérieurement correcte peut être nourrie par orgueil, vengeance ou manipulation. Le Sentier demande de regarder les deux : ce que nous faisons et ce qui nous pousse à le faire. L'Intention juste n'exige pas une pureté parfaite avant d'agir. Elle développe la capacité de reconnaître les motivations mêlées et de choisir, lorsque c'est possible, celle qui nourrit moins l'avidité, la haine et la cruauté.
Traduction En 21 Langues
LANGUES FONDATRICES DU BOUDDHISME
Sanskrit : सम्यक्संकल्प - Samyaksaṃkalpa
Pāli : Sammā-saṅkappa
Cinghalais : සම්මාමා සංකප්පප - Sammā Saṅkappa
Chinois : 正思惟 - Zhèng Sīwéi
Tibétain : ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ - Yang dag pa'i rtog pa
Japonais : 正思惟 - Shōshiyui
Coréen : 정사유 - Jeongsayu
Vietnamien : Chánh tư duy
Thaï : สัมมาสังกัปปะ - Sammā-saṅkappa
Mongol : зөв санаа - Zöv sanaa
Indonésien : Niat Benar • Pikiran Benar
LANGUES INTERNATIONALES DE DIFFUSION
Anglais : Right Intention • Right Thought
Français : Intention juste • Pensée juste
Espagnol : Intención Correcta • Pensamiento Correcto
Portugais : Intenção Correta • Pensamento Correto
Allemand : Rechte Gesinnung • Rechte Absicht
Italien : Retta Intenzione • Retto Pensiero
Russe : Правильное намерение - Pravil'noe namerenie
LANGUES DU DIALOGUE ENTRE LES CULTURES
Arabe : الصحيحة النية - al-niyya al-ṣaḥīḥa
Hébreu : נכונה כוונה - Kavanah nekhonah
Hindi : सम्यक् संकल्प - Samyak Saṃkalpa
L'intention Juste Selon Les Grandes Traditions
THERAVĀDA
ORIENTER L'ESPRIT VERS RENONCEMENT, BIENVEILLANCE ET NON-NUISANCE
Dans le Theravāda, Sammā-saṅkappa est explicitement défini par trois orientations : nekkhamma, abyāpāda et avihiṃsā. Elles répondent directement à des racines de Dukkha. Le renoncement desserre l'avidité ; la non-malveillanceté répond à l'aversion ; la non-nuisance s'oppose à la cruauté. L'Intention juste ne reste donc pas abstraite. Elle prépare Parole juste, Action juste et Moyens d'existence justes. Elle est aussi reliée au Karma, car l'intention joue un rôle décisif dans la qualité éthique de l'action. Les pratiques de mettā et de compassion peuvent soutenir cette transformation en entraînant l'esprit à ne pas nourrir l'hostilité. Le renoncement, quant à lui, ne signifie pas nécessairement abandonner toute vie laïque : il peut commencer par la capacité à ne pas suivre chaque désir. Dans la méditation, le pratiquant apprend à reconnaître l'apparition d'une intention avant qu'elle ne devienne action mentale, verbale ou corporelle. Ainsi, Sammā-saṅkappa transforme progressivement la direction de l'esprit : moins saisir, moins vouloir nuire, moins faire souffrir - et créer les conditions d'une conduite compatible avec la libération.
MAHĀYĀNA
DE L'INTENTION JUSTE À BODHICITTA
Le Mahāyāna conserve les dimensions fondamentales de l'Intention juste et leur donne une amplitude particulière avec Bodhicitta, l'esprit d'Éveil. L'intention n'est plus seulement d'abandonner les causes personnelles de Dukkha, mais de parvenir à l'Éveil afin d'œuvrer à la libération de tous les êtres. Renoncement et compassion se rejoignent : renoncer à l'avidité et à la fixation sur soi ouvre un espace pour autrui. La non-malveillanceté devient bienveillance ; la non-nuisance s'approfondit en karuṇā, la compassion devant la souffrance. Les vœux du Bodhisattva donnent à l'intention une dimension durable : orienter continuellement corps, parole et esprit vers le bien des êtres. Mais le Mahāyāna rappelle aussi que l'intention doit être éclairée par la sagesse de la vacuité. Vouloir « sauver » autrui à partir d'un ego qui se croit supérieur peut recréer saisie et domination. Les moyens habiles exigent de regarder les circonstances et les conséquences. Une intention compatissante ne dispense donc jamais du discernement ; elle devient réellement juste lorsqu'elle unit Bodhicitta, sagesse et capacité d'agir selon les besoins réels.
VAJRAYĀNA
LA MOTIVATION COMME PORTE D'ENTRÉE DE LA PRATIQUE
Dans le Vajrayāna, la motivation est constamment rappelée au début des pratiques. Le cadre mahāyāna de Bodhicitta demeure essentiel : recevoir une initiation, réciter un mantra ou accomplir une visualisation ne trouve son orientation juste que si la pratique est reliée à l'Éveil pour le bien des êtres. Les préliminaires travaillent également avec le renoncement au Saṃsāra, la reconnaissance de l'impermanence et la compassion. Dans les pratiques tantriques, l'intention peut transformer la manière d'utiliser corps, parole et esprit, mais elle ne suffit jamais à rendre toute action légitime. Les engagements éthiques, les vœux et le discernement restent indispensables. Une prétendue « intention pure » ne peut servir à excuser la violence, l'abus ou la manipulation. Selon les lignées, la motivation est renouvelée puis les mérites de la pratique sont dédiés à tous les êtres. Ainsi, l'Intention juste devient un fil qui traverse la pratique entière : pourquoi est-ce que je pratique ? Pour renforcer une identité spirituelle, obtenir du pouvoir, fuir la vie ou diminuer l'ignorance et devenir plus capable de contribuer à la libération ?
L'expérience Du Jour — Avant Le Geste
Aujourd'hui, choisissez une action ordinaire que vous êtes sur le point d'accomplir : envoyer un message, répondre à quelqu'un, acheter quelque chose, donner un conseil, accepter une invitation, refuser une demande, publier une réaction ou commencer une conversation difficile. Juste avant d'agir, accordez-vous quelques secondes. Demandez-vous : « Qu'est-ce qui me met en mouvement ? » N'attendez pas une réponse parfaite. Peut-être découvrirez-vous plusieurs intentions à la fois.
Puis posez une seconde question : « Qu'est-ce que je veux nourrir par ce geste ? » Cette question déplace subtilement le regard. Elle ne demande plus seulement ce que vous souhaitez obtenir, mais ce que votre action va faire grandir en vous et autour de vous.
Si vous êtes sur le point de répondre sèchement, peut-être la fermeté demeure-t-elle nécessaire, mais la volonté de blesser peut être abandonnée. Si vous souhaitez acheter quelque chose, peut-être découvrirez-vous que vous le désirez réellement, ou que vous cherchez simplement à apaiser pendant quelques minutes une insatisfaction. Si vous voulez aider quelqu'un, peut-être pourrez-vous lui demander d'abord ce dont il a besoin au lieu de décider à sa place. Puis agissez.
Le soir, ne faites pas le procès de vos intentions. Regardez seulement un moment de la journée où vous avez réussi à modifier légèrement votre direction intérieure. Car nous ne choisissons pas toujours la première impulsion qui apparaît. Mais nous pouvons apprendre à choisir celle que nous allons nourrir.
C'est peut-être ainsi que l'Intention juste entre dans une vie : non comme une volonté de devenir irréprochable, mais comme l'art silencieux de donner, encore et encore, une direction à ce qui naît en nous.
Mots-Clés
Intention juste • Sammā-saṅkappa • Samyak-saṃkalpa • Noble Sentier Octuple • Nekkhamma • Renoncement • Abyāpāda • Bienveillance • Avihiṃsā • Non-nuisance • Mettā • Karuṇā • Bodhicitta • Karma • Motivation
คำศัพท์
สันสกฤต : Samyak-saṃkalpa (सम्यक्संकल्प)
บาลี : Sammā-saṅkappa
Saṅkappa อาจสื่อถึงความตั้งใจ ทิศทาง การตัดสินใจ หรือความคิดที่มุ่งมั่น ในมรรค Sammā-saṅkappa หมายถึงทิศทางภายในที่สอดคล้องกับการยุติทุกข์
Saṃkalpa มีความหมายกว้างขวาง: การตัดสินใจ, ความตั้งใจ, แนวคิด, การกำหนด. ในบริบทของอริยมรรค สิ่งนี้ไม่ใช่เพียงความปรารถนาส่วนตัว แต่เป็นการวางแนวทางทางจริยธรรมและการปลดปล่อยของจิตใจ
บทนำและนิรุกติศาสตร์
ในภาษาบาลี สัมมาสังกัปปะ คือ Sammā-saṅkappa; ในภาษาสันสกฤต คือ Samyak-saṃkalpa. สัมมา / สัมยัก หมายถึง “โดยถูกต้อง”, “โดยเหมาะสม”, “โดยสมควร”. สังกัปปะ / สัมกัลปะ อาจหมายถึงความตั้งใจ, การตัดสินใจ, ทิศทางความคิด หรือเจตนา. ในอริยมรรคมีองค์แปด องค์ประกอบนี้มาทันทีหลังสัมมาทิฏฐิ. ตำแหน่งนี้มีความสำคัญ: วิธีที่เราเข้าใจโลกกำหนดสิ่งที่เราต้องการจะทำ. ตำราโบราณอธิบายถึงสามมิติของสัมมาสังกัปปะ: เนกขัมมะสังกัปปะ, ความตั้งใจในการสละหรือไม่อาฆาต; อัพยาปาทสังกัปปะ, ความตั้งใจในการไม่เบียดเบียนหรือเมตตา; อวิหิงสาสังกัปปะ, ความตั้งใจในการไม่ทำร้ายหรือความไม่โหดร้าย. ดังนั้น สัมมาสังกัปปะจึงไม่ใช่เพียงความคิดเชิงบวก. มันตรวจสอบพลังที่นำหน้าการกระทำและพยายามนำพวกมันออกห่างจากความโลภ, ความเป็นปรปักษ์ และความรุนแรง.
สามทิศทางของสัมมาสังกัปปะ
1. เนกขัมมะ — การสละ, ไม่โลภ, การคลาย
การสละมักถูกเข้าใจว่าเป็นการปฏิเสธชีวิตหรือการพรากจากสิ่งต่างๆ อย่างเป็นระบบ ในอริยมรรค สิ่งนี้หมายถึงการวางแนวทางที่ยุติการยึดติดและการสะสมเป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติต่อความปรารถนา. การสละอาจหมายถึงการไม่รับ, การไม่ยึดถือ, การไม่บำรุงแรงกระตุ้น หรือการตระหนักว่าความพึงพอใจในทันทีไม่จำเป็นต้องนำไปสู่เสรีภาพที่มากขึ้น. การสละไม่ได้ปฏิเสธความงามหรือความสุข; มันสอนให้เราไม่ตกเป็นทาสของสิ่งเหล่านั้น.
2. อัพยาปาทะ — ไม่เบียดเบียนและเมตตา
ความตั้งใจที่จะไม่เบียดเบียนเป็นสิ่งที่ตรงกันข้ามกับความปรารถนาที่จะทำร้าย, ลงโทษ หรือเห็นผู้อื่นต้องทนทุกข์. มันเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับเมตตา, ซึ่งคือความปรารถนาดี. มันไม่ได้หมายความว่าต้องเห็นด้วยกับการกระทำที่เป็นอันตราย. เราสามารถกำหนดขอบเขต, ประณามความอยุติธรรม หรือปกป้องตนเองได้โดยไม่ต้องการทำลายผู้อื่น. ประเด็นสำคัญคือการไม่ปล่อยให้ความเป็นปฏิปักษ์กลายเป็นแรงขับเคลื่อนภายในของการกระทำ.
3. อวิหิงสา — ไม่ทำร้าย, ไม่โหดร้าย
อวิหิงสานำจิตใจออกห่างจากความโหดร้ายและความปรารถนาที่จะทำให้ผู้อื่นเจ็บปวด. มันเชื่อมโยงกับกรุณา: การตระหนักว่าสิ่งมีชีวิตพยายามหลีกเลี่ยงความทุกข์ และการกระทำของเรามีส่วนสร้างเงื่อนไขที่พวกเขาประสบ. การไม่ทำร้ายไม่ใช่ความเฉื่อยชา. ในบางสถานการณ์ การปกป้องสิ่งมีชีวิตที่อ่อนแอต้องใช้การกระทำที่หนักแน่น. คำถามจึงเกิดขึ้นว่า: จะกระทำด้วยความเข้มแข็งที่จำเป็นได้อย่างไร โดยไม่ทำให้ความโหดร้ายกลายเป็นความตั้งใจ?
มิติทางปรัชญาและรากฐาน
สัมมาสังกัปปะเชื่อมโยงความเข้าใจและการปฏิบัติ. สัมมาทิฏฐิตระหนักถึงทุกข์และสาเหตุของทุกข์; สัมมาสังกัปปะถามว่า: “ตอนนี้ฉันจะไปในทิศทางใด?” ดังนั้น มันจึงนำหน้าสัมมาวาจาและสัมมากัมมันตะ. นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงกับกรรม, เนื่องจากประเพณีทางพุทธศาสนาให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อเจตนาในการกระทำที่เป็นกรรม. สิ่งนี้ไม่ได้หมายความว่ามีเพียงเจตนาเท่านั้นที่สำคัญ: ผลที่ตามมา, สถานการณ์ และความรับผิดชอบยังคงเป็นสิ่งสำคัญ. เจตนาที่ดีอาจนำไปสู่ผลเสียได้; ดังนั้นจึงต้องมาพร้อมกับวิจารณญาณ. ในทางกลับกัน การกระทำที่ถูกต้องภายนอกอาจถูกขับเคลื่อนด้วยความทะนงตัว, การแก้แค้น หรือการบงการ. อริยมรรคเรียกร้องให้พิจารณาทั้งสองอย่าง: สิ่งที่เราทำและสิ่งที่ผลักดันให้เราทำ. สัมมาสังกัปปะไม่ต้องการความบริสุทธิ์ที่สมบูรณ์แบบก่อนที่จะกระทำ. มันพัฒนาความสามารถในการรับรู้แรงจูงใจที่ผสมปนเป และเลือก, เมื่อเป็นไปได้, แรงจูงใจที่บำรุงเลี้ยงความโลภ, ความเกลียดชัง และความโหดร้ายน้อยลง.
การแปลใน 21 ภาษา
ภาษาที่เป็นรากฐานของพุทธศาสนา
สันสกฤต : सम्यक्संकल्प - Samyaksaṃkalpa
บาลี : Sammā-saṅkappa
สิงหล : සම්මාමා සංකප්පප - Sammā Saṅkappa
จีน : 正思惟 - Zhèng Sīwéi
ทิเบต : ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ - Yang dag pa'i rtog pa
ญี่ปุ่น : 正思惟 - Shōshiyui
เกาหลี : 정사유 - Jeongsayu
เวียดนาม : Chánh tư duy
ไทย : สัมมาสังกัปปะ - Sammā-saṅkappa
มองโกล : зөв санаа - Zöv sanaa
อินโดนีเซีย : Niat Benar • Pikiran Benar
ภาษาเผยแผ่สากล
อังกฤษ : Right Intention • Right Thought
ฝรั่งเศส : Intention juste • Pensée juste
สเปน : Intención Correcta • Pensamiento Correcto
โปรตุเกส : Intenção Correta • Pensamento Correcto
เยอรมัน : Rechte Gesinnung • Rechte Absicht
อิตาลี : Retta Intenzione • Retto Pensiero
รัสเซีย : Правильное намерение - Pravil'noe namerenie
ภาษาสำหรับการสื่อสารข้ามวัฒนธรรม
อาหรับ : الصحيحة النية - al-niyya al-ṣaḥīḥa
ฮีบรู : נכונה כוונה - Kavanah nekhonah
ฮินดี : सम्यक् संकल्प - Samyak Saṃkalpa
ในชีวิตประจำวัน
คุณกำลังจะส่งข้อความหลังจากการโต้เถียง. คำพูดยังไม่ได้ถูกส่งออกไป แต่เจตนาหลายอย่างอาจมีอยู่แล้ว: อธิบาย, ได้รับความเข้าใจ, ทำร้าย, ได้พูดคำสุดท้าย, ปกป้องขอบเขต, ซ่อมแซม. สัมมาสังกัปปะไม่ได้เรียกร้องให้ปฏิเสธความซับซ้อนนี้. มันเชิญชวนให้มองเห็นสิ่งนี้ก่อนการส่ง. บางครั้ง การรอสักสองสามนาทีเผยให้เห็นว่าประโยคที่เราคิดว่า “จำเป็น” นั้นส่วนใหญ่มาจากความปรารถนาที่จะทำร้าย. ในทางตรงกันข้าม บางครั้งเจตนาที่ชัดเจนก็ช่วยให้สามารถพูดสิ่งที่ต้องพูดได้อย่างหนักแน่น. วิจารณญาณไม่ใช่การกลายเป็นคนอ่อนโยนเสมอไป. แต่มันคือการรู้ให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ว่าเรากำลังรับใช้สิ่งใดอยู่.
สัมมาสังกัปปะกับการดำรงชีวิต
การดูแลชีวิตมักเริ่มต้นก่อนการกระทำที่มองเห็นได้: ในเจตนาที่เราใช้ในการเพาะปลูก, ก่อสร้าง, บริโภค หรือปกป้อง. แต่เจตนาที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมหรือมีความเมตตาเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะรับประกันผลประโยชน์; ผลที่ตามมาจะต้องถูกสังเกต. ความแตกต่างนี้มีความสำคัญสำหรับ Buddhachannel: ปัญญาไม่ได้ทำให้เจตนาของเราศักดิ์สิทธิ์. มันเรียกร้องให้เราเชื่อมโยงเจตนาเหล่านั้นกับความรู้, เงื่อนไข และผลกระทบที่แท้จริงของการกระทำของเรา.
รูปภาพและสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้อง
สัมมาสังกัปปะไม่มีสัญลักษณ์ทางพุทธศาสนาที่เป็นสากลซึ่งอุทิศให้แก่มันโดยเฉพาะ. ดอกบัวอาจสื่อถึงการมุ่งสู่การตรัสรู้; เข็มทิศอาจใช้เป็นคำอุปมาเปรียบเทียบร่วมสมัยของทิศทางภายใน แต่ก็ไม่ใช่สัญลักษณ์ดั้งเดิมของสัมมาสังกัปปะ. ธรรมจักรแปดซี่เป็นเครื่องหมายที่สอดคล้องกันที่สุด เพราะมันบันทึกสัมมาสังกัปปะไว้ในบรรดาองค์ประกอบทั้งแปดของอริยมรรค.
คำอ้างอิง
“สัมมาสังกัปปะคืออะไร? คือเจตนาในการสละ, เจตนาในการไม่เบียดเบียน และเจตนาในการไม่ทำร้าย: นี่แหละคือสิ่งที่เรียกว่าสัมมาสังกัปปะ.”
— ถ้อยคำตามประเพณีของอริยมรรคมีองค์แปด, แปลจากภาษาฝรั่งเศสที่ปรับความหมาย.
สัมมาสังกัปปะตามประเพณีสำคัญ
เถรวาท
นำจิตใจมุ่งสู่การสละ, เมตตา และไม่เบียดเบียน
ในพระพุทธศาสนาเถรวาท สัมมาสังกัปปะถูกกำหนดไว้อย่างชัดเจนด้วยสามทิศทาง: เนกขัมมะ, อัพยาปาทะ และอวิหิงสา. สิ่งเหล่านี้ตอบสนองโดยตรงต่อรากเหง้าของทุกข์. การสละคลายความโลภ; การไม่เบียดเบียนตอบสนองต่อความเกลียดชัง; การไม่ทำร้ายต่อต้านความโหดร้าย. ดังนั้น สัมมาสังกัปปะจึงไม่ได้เป็นนามธรรม. มันเตรียมสัมมาวาจา, สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะ. มันยังเชื่อมโยงกับกรรม, เพราะเจตนามีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อคุณภาพทางจริยธรรมของการกระทำ. การฝึกเมตตาและกรุณาสามารถสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงนี้โดยการฝึกจิตไม่ให้เลี้ยงดูความเป็นปฏิปักษ์. ส่วนการสละนั้นไม่จำเป็นต้องหมายถึงการละทิ้งชีวิตฆราวาสทั้งหมด: มันอาจเริ่มต้นด้วยความสามารถในการไม่ทำตามความปรารถนาทุกอย่าง. ในการภาวนา ผู้ปฏิบัติเรียนรู้ที่จะรับรู้การเกิดขึ้นของเจตนาก่อนที่มันจะกลายเป็นการกระทำทางใจ, วาจา หรือกาย. ด้วยเหตุนี้ สัมมาสังกัปปะจึงค่อยๆ เปลี่ยนทิศทางของจิตใจ: ยึดติดน้อยลง, ปรารถนาที่จะทำร้ายน้อยลง, ทำให้ผู้อื่นทุกข์น้อยลง - และสร้างเงื่อนไขสำหรับการดำเนินชีวิตที่เข้ากันได้กับการหลุดพ้น.
มหายาน
จากสัมมาสังกัปปะสู่โพธิจิตต์
พระพุทธศาสนามหายานยังคงรักษาหลักพื้นฐานของสัมมาสังกัปปะไว้ และขยายขอบเขตออกไปด้วยโพธิจิตต์ ซึ่งคือจิตแห่งการตรัสรู้. เจตนาไม่ใช่เพียงการละทิ้งสาเหตุแห่งทุกข์ส่วนตัวเท่านั้น แต่เป็นการบรรลุการตรัสรู้เพื่อทำงานเพื่อการปลดปล่อยสรรพสัตว์ทั้งหลาย. การสละและความกรุณามาบรรจบกัน: การละทิ้งความโลภและการยึดติดในตนเองเปิดพื้นที่ให้ผู้อื่น. การไม่เบียดเบียนกลายเป็นเมตตา; การไม่ทำร้ายลึกซึ้งขึ้นเป็นกรุณา, ซึ่งคือความสงสารต่อความทุกข์. ปณิธานของพระโพธิสัตว์ให้มิติที่ยั่งยืนแก่เจตนา: มุ่งกาย, วาจา และใจไปสู่ประโยชน์ของสรรพสัตว์อย่างต่อเนื่อง. แต่พระพุทธศาสนามหายานยังเตือนด้วยว่า เจตนาจะต้องได้รับการส่องสว่างด้วยปัญญาแห่งสุญญตา. การปรารถนาที่จะ “ช่วย” ผู้อื่นจากอัตตาที่เชื่อว่าตนเหนือกว่าอาจสร้างการยึดติดและการครอบงำขึ้นมาใหม่. อุบายอันแยบยลเรียกร้องให้พิจารณาสถานการณ์และผลที่ตามมา. ดังนั้น เจตนาที่มีความกรุณาจึงไม่อาจละเว้นวิจารณญาณ; มันจะถูกต้องอย่างแท้จริงเมื่อรวมโพธิจิตต์, ปัญญา และความสามารถในการกระทำตามความต้องการที่แท้จริง.
วัชรยาน
แรงจูงใจเป็นประตูสู่การปฏิบัติ
ในวัชรยาน แรงจูงใจถูกย้ำเตือนอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เริ่มต้นการปฏิบัติ. กรอบของโพธิจิตต์ในมหายานยังคงมีความสำคัญ: การรับการอบรม, การสวดมนต์ หรือการทำสมาธิแบบภาพนิมิตจะพบทิศทางที่ถูกต้องก็ต่อเมื่อการปฏิบัตินั้นเชื่อมโยงกับการตรัสรู้เพื่อประโยชน์ของสรรพสัตว์. การปฏิบัติเบื้องต้นยังทำงานกับการสละสังสารวัฏ, การตระหนักถึงความไม่เที่ยง และความกรุณา. ในการปฏิบัติแบบตันตระ เจตนาสามารถเปลี่ยนวิธีใช้กาย, วาจา และใจได้ แต่ก็ไม่เคยเพียงพอที่จะทำให้การกระทำทั้งหมดชอบธรรม. ความมุ่งมั่นทางจริยธรรม, คำปฏิญาณ และวิจารณญาณยังคงเป็นสิ่งจำเป็น. “เจตนาบริสุทธิ์” ที่ถูกกล่าวอ้างไม่สามารถใช้เป็นข้ออ้างสำหรับความรุนแรง, การล่วงละเมิด หรือการบงการได้. ตามสาย lineage แรงจูงใจจะถูกต่ออายุ แล้วบุญกุศลจากการปฏิบัติจะถูกอุทิศให้กับสรรพสัตว์ทั้งหลาย. ด้วยเหตุนี้ สัมมาสังกัปปะจึงกลายเป็นด้ายที่ร้อยผ่านการปฏิบัติทั้งหมด: ฉันปฏิบัติไปเพื่ออะไร? เพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางจิตวิญญาณ, เพื่อให้ได้อำนาจ, เพื่อหลีกหนีชีวิต หรือเพื่อลดอวิชชาและมีความสามารถมากขึ้นในการมีส่วนร่วมในการปลดปล่อย?
Buddhachannel ปฏิบัติ — ในโลกปัจจุบัน
ก่อนวาจา ก่อนกิริยา ก่อนแม้แต่การตัดสินใจบางอย่างที่เราคิดว่าเป็นไปโดยธรรมชาติ สิ่งบางอย่างในตัวเราได้เริ่มมุ่งไปแล้ว. ความปรารถนา, ความกลัว, ความเอื้อเฟื้อ, ความหงุดหงิด, ความต้องการที่จะปกป้อง, ครอบครอง, ตอบสนอง, หลีกหนี, สร้างสรรค์ หรือทำร้าย บางครั้งได้เริ่มต้นการเคลื่อนไหวของมันนานก่อนที่การกระทำจะปรากฏให้เห็น. สัมมาสังกัปปะ - Sammā-saṅkappa - เชิญชวนให้เรามองไปยังจุดที่ซ่อนเร้นซึ่งการดำรงอยู่ของเราในโลกเริ่มมีทิศทาง.
ในอริยมรรคมีองค์แปด สิ่งนี้มาทันทีหลังจากสัมมาทิฏฐิ. นี่ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย. การมองเห็นได้ชัดเจนขึ้นจะค่อยๆ เปลี่ยนแปลงสิ่งที่เราต้องการจะบำรุงเลี้ยง. ตามประเพณี สัมมาสังกัปปะแสดงออกผ่านสามทิศทางเป็นหลัก: การสละแทนความโลภ, ความเมตตาแทนความมุ่งร้าย, การไม่เบียดเบียนแทนความปรารถนาที่จะทำร้าย. ดังนั้น มันจึงไม่ใช่แค่การ “มีเจตนาที่ดี” แต่เป็นการตรวจสอบพลังที่กำหนดทิศทางของจิตใจและบ่มเพาะพลังที่นำไปสู่ความยึดติดน้อยลง, ความเป็นปรปักษ์น้อยลง และความทุกข์น้อยลง.
ในชีวิตประจำวัน เรามักจะสนใจสิ่งที่เราทำมาก แต่สนใจน้อยลงว่าอะไรในตัวเราที่ต้องการจะทำสิ่งนั้น. การกระทำสองอย่างที่ดูภายนอกเหมือนกันอาจเกิดขึ้นจากแรงจูงใจที่แตกต่างกันมาก. เราอาจเงียบเพราะปัญญาหรือเพื่อลงโทษผู้อื่น; ให้เพื่อช่วยเหลือหรือเพื่อให้ได้รับการชื่นชม; ทำงานเพราะชอบสร้างสรรค์หรือเพราะทนไม่ได้ที่จะหยุดพัก; แนะนำใครบางคนเพื่อประโยชน์ของเขาหรือเพื่อกลับไปควบคุมชีวิตของเขาอย่างเงียบๆ. การกระทำที่ปรากฏให้เห็นไม่ได้บอกเล่าเรื่องราวทั้งหมดเสมอไป.
สัมมาสังกัปปะจึงเรียกร้องความจริงใจเป็นพิเศษจากเรา แต่ความจริงใจนี้ไม่ควรกลายเป็นการเฝ้าระวังตนเองอย่างไม่หยุดหย่อน. แรงจูงใจของเรามักจะปะปนกัน. เราอาจรักและกลัวที่จะสูญเสีย, ให้ด้วยความเอื้อเฟื้อและหวังการยอมรับเล็กน้อย, ต้องการช่วยเหลือพร้อมกับอยากจะถูก. การปฏิบัติไม่ได้ประกอบด้วยการรอคอยเจตนาที่บริสุทธิ์อย่างสมบูรณ์ก่อนที่จะกระทำ; แต่ประกอบด้วยการมองเห็นสิ่งที่ทำให้เราเคลื่อนไหว เพื่อที่จะเลือก, เมื่อเป็นไปได้, สิ่งที่เราต้องการเสริมสร้าง.
ประสบการณ์ประจำวัน — ก่อนการกระทำ
วันนี้, เลือกการกระทำปกติที่คุณกำลังจะทำ: ส่งข้อความ, ตอบใครบางคน, ซื้อบางสิ่ง, ให้คำแนะนำ, ตอบรับคำเชิญ, ปฏิเสธคำขอ, โพสต์ปฏิกิริยา หรือเริ่มการสนทนาที่ยากลำบาก. ก่อนลงมือทำ, ให้เวลาตัวเองสักสองสามวินาที. ถามตัวเองว่า: “อะไรคือสิ่งที่ขับเคลื่อนฉัน?” อย่าคาดหวังคำตอบที่สมบูรณ์แบบ. บางทีคุณอาจจะพบว่ามีหลายเจตนาพร้อมกัน.
จากนั้นตั้งคำถามที่สอง: “ฉันต้องการบำรุงเลี้ยงสิ่งใดด้วยการกระทำนี้?” คำถามนี้จะเปลี่ยนมุมมองอย่างละเอียด. มันไม่ได้ถามเพียงสิ่งที่คุณต้องการได้รับเท่านั้น แต่ยังถามว่าการกระทำของคุณจะทำให้สิ่งใดเติบโตขึ้นในตัวคุณและรอบตัวคุณ.
หากคุณกำลังจะตอบอย่างห้วนๆ, บางทีความหนักแน่นอาจยังคงจำเป็น, แต่ความตั้งใจที่จะทำร้ายสามารถละทิ้งได้. หากคุณต้องการซื้ออะไรบางอย่าง, บางทีคุณอาจจะพบว่าคุณต้องการมันจริงๆ, หรือคุณเพียงแค่พยายามบรรเทาความไม่พอใจสักสองสามนาที. หากคุณต้องการช่วยเหลือใครบางคน, บางทีคุณอาจจะถามพวกเขาก่อนว่าพวกเขาต้องการอะไร แทนที่จะตัดสินใจแทนพวกเขา. แล้วค่อยลงมือทำ.
ในตอนเย็น, อย่าตัดสินเจตนาของคุณ. เพียงแค่สังเกตช่วงเวลาหนึ่งในแต่ละวันที่คุณประสบความสำเร็จในการปรับเปลี่ยนทิศทางภายในของคุณเล็กน้อย. เพราะเราไม่ได้เลือกแรงกระตุ้นแรกที่ปรากฏขึ้นเสมอไป. แต่เราสามารถเรียนรู้ที่จะเลือกสิ่งที่เราจะบำรุงเลี้ยงได้.
นี่อาจเป็นวิธีที่สัมมาสังกัปปะเข้าสู่ชีวิต: ไม่ใช่ในฐานะความปรารถนาที่จะกลายเป็นผู้ไร้ที่ติ, แต่ในฐานะศิลปะอันเงียบงันในการให้ทิศทางแก่สิ่งที่เกิดขึ้นในตัวเราซ้ำแล้วซ้ำเล่า.
คำสำคัญ
สัมมาสังกัปปะ • Sammā-saṅkappa • Samyak-saṃkalpa • อริยมรรคมีองค์แปด • เนกขัมมะ • การสละ • อัพยาปาทะ • เมตตา • อวิหิงสา • การไม่เบียดเบียน • เมตตา (Mettā) • กรุณา (Karuṇā) • โพธิจิตต์ • กรรม • แรงจูงใจ
บทสรุป
สัมมาสังกัปปะสอนเราว่าหนทางบางครั้งเริ่มต้นก่อนที่ใครจะมองเห็น. คำพูดอาจยังไม่ได้เปล่งออกมา, มืออาจยังไม่ได้กระทำ, แต่ทิศทางได้มีอยู่แล้ว. พระธรรมเชิญชวนให้เราตระหนักถึงการกำเนิดอันเงียบงันของการกระทำนี้. ละทิ้งการยึดติดอย่างเป็นระบบ. อย่าให้ความมุ่งร้ายเป็นพลังงาน. ปฏิเสธความโหดร้ายให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้. จากนั้นตรวจสอบผลลัพธ์ที่ตามมา, เพราะเจตนาที่ดีไม่เคยเป็นหลักประกันว่าจะไม่ผิดพลาด. ทีละน้อย, เจตนาจะกลายเป็นความปรารถนาน้อยลงและกลายเป็นทิศทางของชีวิตมากขึ้น. สิ่งที่เราย้ำเตือนภายในเตรียมสิ่งที่เราจะพูด, สิ่งที่เราจะทำ และโลกแห่งความสัมพันธ์ที่เราจะสร้างขึ้น.
ก่อนวาจา, มีทิศทาง.
ก่อนกิริยา, มีแรงกระตุ้น.
ก่อนความเคยชิน, มักจะมีการเลือกซ้ำๆ.
การตระหนักถึงเจตนา คือการพบหนทางก่อนที่จะก้าวแรก.
Fiche d'archive révisée — ทิศทางของหัวใจและจิตใจ
Consultez ci-dessous la version canonique d'Alain Delaporte-Digard avec le tableau des 21 langues et les sources textuelles.