Phật giáo và chiến tranh: Sự bổ sung giữa Hội Chữ thập đỏ và Phật giáo

Geneva/Bangkok (ICRC) – Tác phẩm tham khảo đầu tiên về những điểm tương đồng giữa giáo lý Phật giáo và luật nhân đạo quốc tế (DIH) đã được xuất bản ngày hôm qua, trong khuôn khổ một sáng kiến chung của Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) và các học giả, hành giả Phật giáo lỗi lạc.

Trong khi văn học Phật giáo đề cập nhiều đến bất bạo động, thì có rất ít tài liệu bàn về việc thực hành các giá trị Phật giáo và quy tắc ứng xử trong các xung đột vũ trang. Ấn phẩm mới này, “Phật giáo và Luật Nhân đạo Quốc tế” (Buddhism and International Humanitarian Law), đã lấp đầy khoảng trống đó.

Trong đó, các tác giả tiết lộ một cách tiếp cận thực dụng và rõ ràng về Phật giáo, hoàn toàn phù hợp với luật nhân đạo quốc tế, nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu những đau khổ do chiến tranh gây ra.

“Ý định, lòng từ bi, bất bạo động và sự tương thuộc, những điều ăn sâu trong Phật giáo, đều hỗ trợ các nguyên tắc cơ bản của DIH như phân biệt đối xử, sự cần thiết về quân sự, tính tương xứng và biện pháp phòng ngừa. Do đó, chúng góp phần bảo vệ những người không trực tiếp tham gia vào các hành động thù địch,” ông Vitit Muntarbhorn, giáo sư danh dự của Đại học Chulalongkorn và hiện là Báo cáo viên đặc biệt của Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc, giải thích trong một bài phê bình sách.

Đạo đức Phật giáo và cách ứng xử trong xung đột

Trong khi Phật tử có mặt trong lực lượng vũ trang của nhiều quốc gia, khả năng của tôn giáo này trong việc soi sáng cách ứng xử trong chiến tranh đương đại cho đến nay vẫn ít được chú ý. Do đó, ICRC đã khởi xướng một dự án về mối liên hệ giữa Phật giáo và DIH vào năm 2017.

Trong 2.500 năm lịch sử, Phật tử đã tham gia nhiều cuộc chiến. Tuy nhiên, Phật giáo và chiến tranh thường được coi là không tương thích và các văn bản kêu gọi kiềm chế trong các xung đột vũ trang thường bị bỏ qua. Một chương trong tác phẩm mới này xem xét Phật giáo có thể giúp DIH nhân đạo hóa hành vi chiến tranh như thế nào.

Tác phẩm giải thích rằng, theo các giới luật cơ bản của đạo đức Phật giáo, việc giới hạn tối đa tổn hại gây ra cho người khác, cũng như hậu quả nghiệp quả phát sinh từ đó cho chính họ, là vì lợi ích của các bên tham chiến, điều này rất phù hợp với các nguyên tắc của DIH.

“Mặc dù Phật giáo và luật nhân đạo quốc tế đều theo đuổi cùng một mục tiêu là giảm thiểu đau khổ của con người, nhưng công trình này được ICRC hỗ trợ, là nỗ lực phối hợp đầu tiên để đưa chúng hội tụ,” Hòa thượng Khammai Dhammasami, từ Đại học Phật giáo Bang Shan, nhấn mạnh.

Chánh niệm và huấn luyện quân sự

Tác phẩm phân tích chi tiết các nguyên tắc đạo đức của Phật giáo và những gì giáo lý Phật giáo mang lại cho binh lính, đặc biệt khi chúng được áp dụng vào huấn luyện quân sự. Việc duy trì các lực lượng vũ trang kỷ luật, đức hạnh và có năng lực, phục vụ một chính nghĩa, là phù hợp với đạo đức Phật giáo, các tác giả khẳng định.

Theo Daniel Ratheiser, từ Bộ phận Các vấn đề Toàn cầu của ICRC và đồng biên tập cuốn sách, “Phật giáo, giống như DIH, chấp nhận thực tế của chiến tranh và nỗ lực tìm cách giảm thiểu đau khổ. Đạo đức của Phật giáo phù hợp một cách đáng ngưỡng mộ với các quy tắc của luật nhân đạo quốc tế. Hơn nữa, nó cung cấp các nguồn lực tâm lý có thể thúc đẩy sự tôn trọng tốt hơn các tiêu chuẩn nhân đạo phổ biến nhất được DIH ủng hộ. Ví dụ, các kỹ thuật chánh niệm có thể được sử dụng bởi các chiến binh, ngay cả những người không theo đạo Phật, bằng cách phát triển khả năng phục hồi tâm lý của họ cũng như khả năng thể hiện sự khéo léo và kiềm chế trong các cuộc đối đầu.”

Cuốn sách đã được xuất bản dưới dạng truy cập mở và có thể tải xuống miễn phí từ ICRC.